Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością
Kierownik:
dr hab. n o zdr. Agnieszka Sozańska, prof. UR
Zastępca kierownika:
dr n. o zdr. Agnieszka Wiśniowska-Szurlej
- dr n. o zdr. Justyna Brożonowicz
- dr n. o zdr. Michalina Czarnota
- dr n o kult. fiz. Elżbieta Domka-Jopek
- dr n.med. Joanna Grzegorczyk
- dr n. o kult. fiz. Renata Kielnar
- dr n. hum. Bernard Sozański
- dr n. o zdr. Natalia Wołoszyn
- mgr Dominik Banaś
- mgr Paulina Ciepiela
- mgr Małgorzata Gucwa
- mgr Anna Olech-Kuciemba
- mgr Katarzyna Ślemp
- mgr Sonia Podmiotko
Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością
Celem działalności Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością jest prowadzenie interdyscyplinarnych badań naukowych nad uwarunkowaniami zdrowia, poziomem funkcjonowania oraz doświadczeniem niepełnosprawności w perspektywie biologicznej, psychologicznej i społecznej. Laboratorium koncentruje się na analizie czynników indywidualnych i środowiskowych wpływających na jakość życia, uczestnictwo społeczne oraz dobrostan osób w różnym wieku i o zróżnicowanych potrzebach zdrowotnych i funkcjonalnych.
Działalność Laboratorium obejmuje rozwój i walidację narzędzi badawczych, projektowanie i realizację badań empirycznych, a także transfer wiedzy do praktyki klinicznej, rehabilitacyjnej, edukacyjnej i społecznej. Celem jest wspieranie tworzenia opartych na dowodach naukowych rozwiązań w zakresie promocji zdrowia, prewencji, diagnostyki, rehabilitacji oraz polityk publicznych, ze szczególnym uwzględnieniem podejścia zgodnego z Międzynarodową Klasyfikacją Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF).
Usługi komercyjne Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością
Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością świadczy kompleksowe usługi badawcze, diagnostyczne, eksperckie, szkoleniowe i doradcze w obszarze zdrowia, funkcjonowania oraz niepełnosprawności, w oparciu o aktualną wiedzę naukową oraz podejście biopsychospołeczne, zgodne z Międzynarodową Klasyfikacją Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF).
1. Usługi badawczo-diagnostyczne
1) Ocena zdrowia, funkcjonowania i niepełnosprawności z wykorzystaniem ICF, w szczególności u osób z chorobami przewlekłymi, obejmująca analizę funkcji i struktur ciała, aktywności, uczestnictwa oraz czynników środowiskowych i osobowych.
2) Ocena siły mięśniowej kończyn górnych, realizowana z wykorzystaniem standaryzowanych narzędzi i procedur pomiarowych, na potrzeby diagnostyki funkcjonalnej, rehabilitacji, profilaktyki oraz badań naukowych.
3) Ocena ryzyka upadku u osób starszych, z zastosowaniem wystandaryzowanych testów funkcjonalnych i narzędzi przesiewowych, wraz z interpretacją wyników i formułowaniem zaleceń z zakresu prewencji upadków.
4) Kompleksowa ocena funkcjonowania i jakości życia, w tym dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego, w różnych grupach wiekowych i klinicznych.
5) Ocena zdolności funkcjonalnej i potrzeb rehabilitacyjnych, w tym na potrzeby instytucji ochrony zdrowia, opieki długoterminowej, pracodawców oraz ubezpieczycieli.
2. Badania naukowe i badania na zlecenie
1) Projektowanie i realizacja badań naukowych na zlecenie, obejmujących badania ilościowe i jakościowe w obszarze zdrowia, profilaktyki, rehabilitacji i niepełnosprawności.
2) Opracowanie metodologii badań w zakresie profilaktyki zdrowia, w tym:
· formułowanie celów i hipotez badawczych,
· dobór adekwatnych narzędzi badawczych,
· plan analizy danych i interpretacji wyników.
3) Opracowanie, adaptacja kulturowa oraz walidacja narzędzi pomiarowych wykorzystywanych w badaniach naukowych i praktyce klinicznej, zgodnie z obowiązującymi standardami metodologicznymi.
4) Ewaluacja skuteczności programów zdrowotnych, rehabilitacyjnych i profilaktycznych, w tym analiza efektów interwencji i rekomendacje oparte na dowodach naukowych.
3. Ekspertyzy, audyty i doradztwo specjalistyczne
1) Opracowywanie ekspertyz i opinii naukowych na potrzeby instytucji publicznych, podmiotów leczniczych, organizacji pozarządowych oraz sektora prywatnego.
2) Audyty funkcjonalne i audyty dostępności, obejmujące ocenę rozwiązań architektonicznych, organizacyjnych i proceduralnych w kontekście potrzeb osób z ograniczeniami funkcjonalnymi.
3) Doradztwo w zakresie projektowania i wdrażania programów zdrowotnych oraz profilaktycznych, w tym programów adresowanych do osób starszych i osób z chorobami przewlekłymi.
4. Szkolenia i transfer wiedzy
1) Szkolenia specjalistyczne dla profesjonalistów (personelu medycznego, rehabilitacyjnego, edukacyjnego, pracowników pomocy społecznej, kadr HR), w szczególności z zakresu:
· stosowania ICF w praktyce,
· oceny funkcjonowania i ryzyka upadku,
· pracy z osobami z niepełnosprawnościami i chorobami przewlekłymi.
2) Wsparcie merytoryczne projektów badawczych i wdrożeniowych, w tym projektów finansowanych ze środków krajowych i europejskich.
5. Materiały edukacyjne i popularyzacja wiedzy
1) Opracowywanie materiałów edukacyjnych (ulotek, broszur, poradników, materiałów cyfrowych) zawierających zalecenia z zakresu fizjoprofilaktyki, promocji zdrowia i prewencji wtórnej, dostosowanych do potrzeb osób z różnymi problemami zdrowotnymi i ograniczeniami funkcjonalnymi.
2) Upowszechnianie wyników badań naukowych i dobrych praktyk, w formie raportów, rekomendacji oraz materiałów informacyjnych dla instytucji i odbiorców indywidualnych.
Aparatura w dyspozycji laboratorium:
- Goniometr Noraxon
- System do jednoczasowej rejestracji elektromiograficznej, zmian kąta oraz rejestracji USG (35801): sEMG Noraxona 8 kanałowe, USG HD-2100 Honda Electronics
- Laptop (15/0220/491-0/0001)
- Urządzenie wielofunkcyjne (15/0220/803-2/0001)
W dostępie:
- Accusway-O Platforma tensometryczna
- EEGDigiTrack Biofeedback
Aktualne obszary badawcze Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością
Laboratorium Badań nad Zdrowiem, Funkcjonowaniem i Niepełnosprawnością prowadzi interdyscyplinarne badania naukowe skoncentrowane na ocenie zdrowia, funkcjonowania oraz niepełnosprawności osób w różnych okresach życia, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi, w tym schorzeniami neurologicznymi, mięśniowo-szkieletowymi oraz uroginekologicznymi.
Kluczowym obszarem działalności Laboratorium jest rozwój i zastosowanie Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF), w tym walidacja i adaptacja kulturowa narzędzi pomiarowych (m.in. WHODAS 2.0), tworzenie profili kategorialnych oraz ich kliniczne wykorzystanie w ocenie funkcjonowania, aktywności i uczestnictwa. Badania te przyczyniają się do standaryzacji oceny funkcjonalnej oraz wspierają wdrażanie podejścia biopsychospołecznego w ochronie zdrowia.
Laboratorium realizuje liczne projekty dotyczące oceny jakości życia, aktywności i uczestnictwa społecznego, a także dostępności środowiska życia osób z różnymi problemami zdrowotnymi. W działalności Laboratorium szczególne miejsce zajmują badania nad funkcjonowaniem osób starszych, w tym nad zespołem słabości, równowagą oraz ryzykiem upadków w tej grupie wiekowej.
Istotnym nurtem badawczym są również badania skuteczności rehabilitacji z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i aparatury pomiarowej, w tym analiz bioelektrycznej aktywności mięśni (EMG), oceny zakresu ruchu, mobilności stawów oraz funkcji mięśni dna miednicy. Projekty te obejmują zarówno populacje kliniczne (np. pacjentów po udarze, kobiety po porodzie, osoby z nietrzymaniem moczu, stwardnieniem rozsianym), jak i osoby zdrowe, aktywne fizycznie.
Działalność naukowa Laboratorium realizowana jest we współpracy z krajowymi i międzynarodowymi ośrodkami badawczymi oraz centrami badań innowacyjnych.
Realizowane projekty:
1. Funkcjonowanie, zdrowie i niepełnosprawność w przebiegu starzenia się i chorób przewlekłych
Zakres obejmuje:
- ocenę funkcjonowania, zdrowia i niepełnosprawności pacjentów z chorobami przewlekłymi lub różnymi problemami zdrowotnymi, w tym osób starszych
- ocenę aktywności, uczestnictwa i jakości życia,
- ocenę zespołu słabości (frailty) i czynników ryzyka,
- ocenę wpływu interwencji na stan psychofizyczny osób starszych i pacjentów z chorobami przewlekłymi.
2. Ocena efektów rehabilitacji u pacjentów z chorobami przewlekłymi z wykorzystaniem nowoczesnych technologii
Zakres obejmuje:
- ocenę skuteczności rehabilitacji,
- wykorzystanie nowoczesnych technologii w usprawnianiu pacjentów,
- analizę zmian funkcjonalnych w różnych jednostkach chorobowych.
3. Rozwój, adaptacja kulturowa i walidacja narzędzi opartych na ICF do oceny funkcjonowania i niepełnosprawności
Zakres obejmuje:
- tworzenie profili kategorialnych ICF,
- adaptację kulturową i walidację narzędzi pomiarowych,
- opracowanie narzędzi screeningowych,
- zastosowanie kliniczne i badawcze narzędzi ICF w Polsce.
4. Dostępność środowiska życia i bariery funkcjonowania osób z problemami zdrowotnymi
Zakres obejmuje:
- ocenę dostępności architektonicznej,
- dostępność cyfrową i komunikacyjno-informacyjną,
- identyfikację barier środowiskowych w kontekście ICF.
5. Neurofizjologiczne i psychofizyczne interwencje wspierające funkcjonowanie
Zakres obejmuje:
- zastosowanie EEG neurofeedback,
- ocenę wpływu interwencji na napięcie emocjonalne i funkcjonowanie psychiczne młodych dorosłych.
6. Kontrola nerwowo-mięśniowa, zmęczenie i regeneracja mięśni w sporcie i procesie starzenia
Zakres obejmuje:
- propriocepcję i kontrolę aktywacji mięśni,
- zmęczenie mięśni i regenerację po wysiłku,
- asymetrie izokinetyczne i sEMG,
- ocenę funkcjonalną sportowców po urazach i przed powrotem do sportu.
7. Aktywność bioelektryczna i symetria funkcji mięśni dna miednicy u kobiet
Zakres obejmuje:
- wiarygodność pomiarów sEMG mięśni dna miednicy,
- wpływ ćwiczeń repozycji miednicy na asymetrię mięśniową,
- implikacje kliniczne i profilaktyczne.