Stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie raz ustawa o grach hazardowych

ADRESAT:
Marszałek Sejmu RPSPRAWA:  
Stanowisko dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych.

UZASADNIENIE:

W dniu 14 maja 2026 r. na stronie internetowej Sejmu RP opublikowany został wniesiony przez Radę Ministrów projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych[1]. Przedłożony projekt ustawy zakłada wprowadzenie wielu istotnych zmian do tej fundamentalnej dla III sektora ustawy – wśród proponowanych rozwiązań za szczególnie doniosłe uznać należy:

1.      Wprowadzenie wymogu zapewniania przez NGO-sy wyłącznie wkładu osobowego (świadczenia wolontariuszy i praca społeczna członków) oraz wkładu rzeczowego (tzw. wkład niefinansowy) przy zlecaniu organizacji pozarządowej realizacji zadania publicznego. Jednocześnie organizacje pozarządowe będą mogły dokonać zastąpienia całości lub części wkładów rzeczowych lub osobowych środkami finansowymi własnymi lub środkami finansowymi pochodzącymi z innych źródeł – decyzja w tym zakresie będzie należała do danej organizacji pozarządowej.

2.      Podwyższenie dotychczas obowiązujących limitów kwotowych w procedurze zlecania zadań publicznych w trybie tzw. małych grantów (art. 19a ustawy OPP) – z obecnych 10 000 zł do 20 000 zł.  Jednocześnie projekt ustawy przewiduje, że łączna kwota środków finansowych przekazanych przez jednostkę samorządu terytorialnego tej samej organizacji pozarządowej w danym roku kalendarzowym nie będzie mogła przekroczyć kwoty 40 tys. zł (obecnie jest to kwota 20 tys. zł).

3.      Podwyższenie progu rocznej kwoty przychodu organizacji posiadającej status OPP (organizacji pożytku publicznego) uprawniającego do składania rocznych sprawozdań merytorycznych z działalności w formie uproszczonego sprawozdania – z kwoty 100 tys. zł do 200 tys. zł.

4.      Dodanie w ustawie nowego działu IA – Dzień Społeczeństwa Obywatelskiego i odznaka „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego” – przewiduje się w tym zakresie ustanowienie dnia 24 kwietnia (data uchwalenia ustawy OPP) Dniem Społeczeństwa Obywatelskiego. Z kolei wprowadzana odznaka „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego” ma stanowić zaszczytne, honorowe wyróżnienie przyznawane za szczególne zasługi na rzecz społeczeństwa obywatelskiego. Odznaka ma być przyznawana przez Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego.

Do przedłożonego projektu ustawy – obok uzasadnienia oraz oceny skutków regulacji – dołączono obszerny, ponad 130 stronicowy „Raport z konsultacji publicznych i opiniowania projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych”, co świadczy o szerokim procesie konsultacyjnym prowadzonym z udziałem środowisk organizacji pozarządowych, a także o dostrzeganiu przez administrację publiczną potrzeby prowadzenia dialogu obywatelskiego przy opracowywaniu rozwiązań dotyczących III sektora.

Po dokonaniu analizy przedkładanych Sejmowi RP rozwiązań legislacyjnych Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku wyraża pozytywną opinię do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych.

Z perspektywy organizacji seniorskich proponowane zmiany mogą mieć szczególnie istotne znaczenie. Uniwersytety Trzeciego Wieku oraz inne organizacje działające na rzecz osób starszych w dużym stopniu opierają swoją działalność na aktywności społecznej członków, pracy wolontariackiej oraz lokalnych inicjatywach realizowanych przy ograniczonych zasobach finansowych. Dlatego wszelkie rozwiązania zwiększające elastyczność realizacji zadań publicznych, upraszczające procedury oraz ograniczające obciążenia administracyjne należy uznać za szczególnie potrzebne i oczekiwane przez środowisko organizacji seniorskich. Podwyższenie limitów kwot dotacji w procedurze małych grantów może przyczynić się do zwiększenia aktywności lokalnych organizacji seniorskich, umożliwiając realizację większej liczby przedsięwzięć edukacyjnych, integracyjnych, zdrowotnych i społecznych skierowanych do osób starszych. Pozytywnie należy również ocenić działania wzmacniające i podkreślające w sposób symboliczny znaczenie społeczeństwa obywatelskiego i wolontariatu. Ustanowienie Dnia Społeczeństwa Obywatelskiego oraz odznaki „Za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego” może stanowić ważny element promowania aktywności społecznej seniorów, którzy coraz  częściej pełnią aktywne role społeczne angażując się w działania edukacyjne, obywatelskie, międzypokoleniowe i pomocowe.

Na etapie dalszych prac parlamentarnych nad projektem ustawy zasadne wydaje się utrzymanie kierunku proponowanych zmian oraz dalsze poszukiwanie rozwiązań upraszczających funkcjonowanie organizacji pozarządowych, szczególnie tych działających lokalnie i opierających swoją aktywność głównie na pracy społecznej i wolontariacie. Należy wyrazić przekonanie, iż proponowana nowelizacja może przyczynić się do dalszego rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce oraz stworzyć bardziej przyjazne i elastyczne warunki funkcjonowania dla organizacji pozarządowych, w tym podmiotów działających na rzecz osób starszych.