23 września 2026 roku na Uniwersytecie Rzeszowskim odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa „BIORESPONSE – od cząsteczki do systemu”, poświęcona odpowiedziom systemów biologicznych na zmienne warunki środowiska. Wydarzenie zgromadziło naukowców, doktorantów i studentów reprezentujących różne obszary nauk biologicznych i dyscypliny pokrewne. Zgodnie z założeniami konferencji prezentowane zagadnienia obejmowały różne poziomy organizacji życia – od procesów molekularnych i komórkowych, poprzez odpowiedź organizmów, aż po zmiany zachodzące na poziomie populacji i ekosystemów.

Konferencję rozpoczął wykład plenarny dr hab. Anny Bielak-Żmijewskiej, prof. Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego Polskiej Akademii Nauk, zatytułowany „Środowisko ważniejsze niż geny – epigenom a tempo starzenia”.

Następnie odbyła się sesja poświęcona molekularnym i komórkowym mechanizmom odpowiedzi biologicznych, podczas której poruszano m.in. zagadnienia odpowiedzi komórek na stres metaloidowy, stabilności genomu, homeostazy redoks, funkcjonowania proteaz, wpływu metforminy oraz nowych właściwości związków o potencjale przeciwzwłóknieniowym.

Druga część konferencji koncentrowała się na odpowiedzi organizmów na zmienne warunki otoczenia. Przedstawione prezentacje dotyczyły m.in. reakcji roślin na zanieczyszczenie metalami, adaptacji komórek drożdży do dostępności źródła węgla, monitoringu aerobiologicznego, potencjału alergennego pyłku oraz procesów ekologiczno-ewolucyjnych zachodzących w modelach drożdżowych.

W kolejnej sesji przedstawiono konsekwencje zmian środowiskowych obserwowane na poziomie ekosystemów, populacji i organizmów. Tematyka obejmowała m.in. dynamikę drzewostanów, potencjalne rozmieszczenie gatunków obcych i inwazyjnych oraz zastosowanie materiałów biodegradowalnych.

Kolejnym elementem programu była Sesja Młodych Naukowców typu Flash-Poster, objęta patronatem FEBS Junior Poland. Młodzi badacze w krótkich, pięciominutowych wystąpieniach przedstawili wyniki swoich badań dotyczących m.in. toksyczności związków chemicznych, odpowiedzi proteomicznej komórek, zmian neuronalnych, odporności roślin, fizjologii porostów, interakcji organizmów oraz jakości powietrza.

Konferencję zakończyła sesja posterowa, która stworzyła możliwość bezpośredniej dyskusji nad prezentowanymi wynikami i wymiany doświadczeń pomiędzy uczestnikami. Różnorodność tematyczna przedstawionych prac pokazała, że odpowiedź biologiczna na zmieniające się warunki środowiska jest procesem wielopoziomowym, obejmującym zarówno mechanizmy molekularne i komórkowe, jak i reakcje całych organizmów oraz zmiany zachodzące w środowisku.

BIORESPONSE była również okazją do spotkania przedstawicieli różnych ośrodków naukowych z całej Polski i wymiany doświadczeń badawczych. Wśród zaproszonych prelegentów i uczestników konferencji znaleźli się naukowcy m.in. z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II czy Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Konferencja była wydarzeniem łączącym różne perspektywy badawcze – od analizy pojedynczych procesów molekularnych po obserwacje zmian zachodzących w złożonych systemach biologicznych i środowiskowych. Organizatorami wydarzenia byli pracownicy Wydziału Biologii, Ochrony Przyrody i Zrównoważonego Rozwoju oraz Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, a konferencja została zorganizowana w ramach programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości – Doskonałe Podkarpacie.

Wydarzenie dofinansowano ze środków Ministra Nauki w ramach Programu „Regionalna inicjatywa doskonałości”. Umowa nr RID/SP/0010/2024/1

Fot. Vladimir Zimmerman, Magdalena Kwolek-Mirek, Julia Brewka, Roman Maślanka