Barbara Mujica "Frida" 

Przekład: Barbara Kopeć-Uniatowska

"Frida" autorstwa Bárbary Mujica, to beletryzowana biografia opowiadająca o życiu słynnej meksykańskiej malarki Fridy Kahlo, jednej z najbardziej charakterystycznych artystek XX wieku. Powieść jest interesująca ze względu na bardzo dobry pomysł narracyjny. Jest to historia opowiadana przez młodszą siostrę Fridy – Cristinę Kahlo. Jej opowieść ma formę monologu podczas rozmowy z psychiatrą. Z monologu wyłania się psychologiczny portret artystki. Wiele scen jest literacką rekonstrukcją, dlatego nie jest to do końca wiarygodna biografia, lecz raczej powieść psychologiczna inspirowana faktami. Powieść ukazuje Fridę, w której płynie mieszanina krwi hiszpańsko-indiańskiej po matce i żydowskiej po ojcu, dziewczynę zdolną, sprytną, samolubną, odważnie dążącą do wyznaczonego celu. Historia obejmuje dzieciństwo Fridy, oddaje atmosferę domu rodzinnego, relacje z rodzicami i siostrami, koleżankami ze szkoły podstawowej i koleżeństwem z elitarnej Krajowej Szkoły Przygotowawczej (Preparatorii) w Mexico City. Opisuje ważne etapy życia: jej chorobę w dzieciństwie i poważny wypadek w wieku 18 lat, związek z komunistą i malarzem Diego Rivera, rozwój kariery artystycznej, relacje z artystami, politykami i środowiskiem rewolucyjnym. Siostra przedstawia Fridę jako bardzo zdolną dziewczynę, ulubienicę ojca, który chciał wykształcić córkę na lekarza. Plany pokrzyżował tragiczny wypadek, w którym Frida doznała wielu poważnych urazów. Rok spędzony w łóżku, kosztowne leczenie udaremniło kontynuację nauki w Preparatorii i pogrzebało nadzieje na studia medyczne. Wówczas Frida podjęła próby malarskie, malowała głównie autoportrety, które odważyła się poddać ocenie Diego Rivery. Wzbudziła zainteresowanie, sławnego już wówczas malarza, nie tylko talentem, ale również swoją osobą. W wieku 22 lat Frida poślubiła o 20 lat starszego Diego. Dużo uwagi poświęcono temu burzliwemu małżeństwu, któremu towarzyszyły zdrady i skandale, których uczetniczką była również siostra Cristina. Dzięki siostrzanej narracji, Frida nie jest pomnikiem ani legendą, widzimy ją oczami osoby, która ją kochała i jednocześnie z nią rywalizowała, powieść staje się także portretem zazdrości, fascynacji i siostrzanej zależności.

Mujica pokazuje Fridę jako postać pełną sprzeczności: charyzmatyczną i egoistyczną, egocentryczną i empatyczną, osobę zadziorną i arogancką, a jednocześnie pełną życia, wrażliwą,  zdolną do wielkiej miłości i wielkiej autodestrukcji. Powieść skupia się głównie na Fridzie jako artystycznej duszy uzewnętrzniającej się w twórczości, w sposobie ubierania, uczesania, noszonej biżuterii. Ukazuje kobietę piękną, kochliwą, namiętną. Więcej dowiadujemy się o relacjach rodzinnych i romansach, mniej miejsca poświęcono analizie malarstwa Fridy. Dowiadujemy się wprawdzie o kilku wystawach jej prac zorganizowanych w Nowym Jorku, Paryżu i w Mexico City, o pracy w roli wykładowcy w szkole artystycznej La Esmeralda. Sztuka Fridy jest jednak w tle, a nie w centrum tej biografii. Książka pokazuje również tło historyczne Meksyku pierwszej połowy XX wieku, okres rewolucji i zafascynowania komunizmem oraz życie artystycznej bohemy skupionej wokół Diego Rivery.

Język powieści jest dynamiczny i przystępny, prosty i dosadny, momentami bezpruderyjny, przez co oddaje charakter głównej bohaterki. Zabieg literacki - siostra w roli narratora - zastosowany przez Mujice jest ciekawy, ale trochę przeszkadza, ponieważ podważa obiektywność relacji. Czytelnik musi ciągle zadawać sobie pytanie: czy to prawda o Fridzie czy subiektywna opinia Cristiny? Mimo tego, nic nie ujmuje powieści walorów interesującej i wciągającej lektury.

Renata Jarzębińska-Skupień