Silne naukowe dowody na rolę gospodarki leśnej bliskiej naturze w kształtowaniu bogactwa gatunkowego roślin – z udziałem pracownika Wydziału Technologiczno-Przyrodniczego

W ostatnim numerze prestiżowego czasopisma Journal of Environmental Management ukazała się publikacja współautorstwa pracownika Wydziału Technologiczno-Przyrodniczego z Katedry Agroekologii i Użytkowania Lasu - dra hab. inż. Tomasza Dudka, prof. UR, pt. “Ground vegetation species richness in close-to-nature managed and protected forests after four decades of protection”. Przeanalizowano dane z 671 powierzchni badawczych w celu oceny bogactwa gatunkowego roślin w obszarach lasów chronionych oraz w lasach zagospodarowanych w sposób zbliżony do naturalnego w polskich Karpatach Zachodnich. Zbiorowiska leśne na badanym obszarze to głównie karpackie lasy bukowo-jodłowe (Abies alba–Fagus sylvatica). Aby ocenić wpływ struktury lasu i sposobu zarządzania na różnorodność lokalną, zastosowano uogólnione modele addytywne (GAM).

Wyniki pokazują, że różnice w różnorodności roślin między sposobami zarządzania lasu silnie zależą od skali przestrzennej analizy. Lasy zagospodarowane wykazywały wyższą różnorodność na poziomie powierzchni (alfa). Zwiększona różnorodność lokalna w tych lasach wydaje się być związana przede wszystkim z większą otwartością strukturalną oraz złożonością pionową wynikającą z działań gospodarczych, a nie z samą dojrzałością drzewostanu. Z kolei lasy chronione charakteryzowały się wyższą różnorodnością gamma oraz znacznie większą różnorodnością beta, co odzwierciedla silniejszą wymianę gatunków oraz obecność rzadkich i wyspecjalizowanych taksonów związanych z długotrwałą ciągłością siedliska i jego heterogenicznością środowiskową.

Ogólnie rzecz biorąc, wyniki wskazują, że gospodarka leśna bliska naturze stanowi istotny element leśnictwa wielofunkcyjnego i może skutecznie wspierać ochronę różnorodności roślin, o ile jest odpowiednio dostosowana do lokalnych warunków ekologicznych. Jednocześnie potwierdzają one niezastąpioną rolę lasów chronionych w utrzymaniu różnorodności biologicznej na poziomie regionalnym. Skuteczne strategie ochrony przyrody powinny zatem integrować oba podejścia, uwzględniając wzorce różnorodności biologicznej w różnych skalach przestrzennych. Gospodarka leśna bliska naturze i ochrona bierna nie powinny być traktowane jako przeciwstawne. Powinny się uzupełniać.

Pełny tekst artykułu pod linkiem: https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2026.129789