Na łamach czasopisma International Journal of Biological Macromolecules (Elsevier) ukazał się artykuł naukowy przygotowany przez zespół badaczy z Wydziału Biotechnologii Collegium Medicum Uniwersytetu Rzeszowskiego. Autorami pracy z ramienia Wydziału są Maciej Wnuk, Olga Kołodziej, Paulina Stec, Ravikumar Kapavarapu oraz Anna Lewińska. Współautorkami publikacji są także Agnieszka Krogul-Sobczak z Uniwersytetu Warszawskiego i Renata Wojnarowska-Nowak z Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych UR.

Artykuł pt. „RNA derived from cancer cells as a scaffold for amyloid-β25–35 aggregation: the effect of RNA methylation and rRNA status” opisuje nowy modulator zjawiska agregacji białek, które kojarzone jest przede wszystkim z chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Alzheimera. Coraz więcej danych wskazuje jednak, że nieprawidłowe fałdowanie białek i gromadzenie agregatów białkowych może odgrywać rolę także w rozwoju nowotworów, wspierając przeżywanie komórek nowotworowych i wpływając na ich odpowiedź na leczenie. Dotąd nie było jednak wiadomo, czy RNA może pełnić funkcję rusztowania podczas agregacji białek i jakie znaczenie ma przy tym jego metylacja.

Zespół pod kierunkiem Anny Lewińskiej wykorzystał komórkowy model kostniakomięsaka, czyli układ biologiczny niezwiązany z patologią amyloidową. Badacze wykazali, że RNA izolowane z komórek nowotworowych sprzyja powstawaniu agregatów fragmentu β-amyloidu (Aβ25–35), a efekt ten zależy od stężenia RNA. Komórki wprowadzone w stan starzenia pod wpływem leku oraz pozbawione dwóch metylotransferaz RNA odpowiedzialnych za modyfikację m5C (TRDMT1 i NSUN2), wykazywały ograniczoną zdolność do tworzenia agregatów. Okazało się jednak, że decydującą rolę odgrywał tu przede wszystkim stan rRNA oraz ekspresja genów związanych z rRNA, a nie sama metylacja RNA. Z kolei RNA wydzielane przez starzejące się komórki typu dzikiego charakteryzowało się podwyższonym poziomem m5C w porównaniu z RNA wewnątrzkomórkowym i silnie stymulowało agregację Aβ25–35. Analizy obliczeniowe wskazały dodatkowo, że 5-metylocytozyna wiąże się z β-amyloidem mocniej niż niezmodyfikowana cytozyna.

Praca po raz pierwszy pokazuje, że RNA pochodzące z komórek nowotworowych może działać jako rusztowanie promujące agregację β-amyloidu, a jego aktywność zależy zarówno od ilości rRNA, jak i od siły wiązania modulowanej metylacją. Wyniki otwierają nowe kierunki badań nad rolą RNA i jego modyfikacji w procesach agregacji białek w komórkach, w tym w obecności pełnej długości β-amyloidu. Badania finansowane były przez NCN (OPUS 22, UMO-2021/43/B/NZ2/02210).

Wnuk M., Kołodziej O., Stec P., Kapavarapu R., Krogul-Sobczak A., Wojnarowska-Nowak R., Lewińska A. RNA derived from cancer cells as a scaffold for amyloid-β25–35 aggregation: the effect of RNA methylation and rRNA status. International Journal of Biological Macromolecules, 2026. DOI: 10.1016/j.ijbiomac.2026.154625