W najnowszej pracy  opublikowana w czasopiśmie Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Molecular Basis of Disease autorzy konfrontują swoją hipotezę z dostępnymi danymi w literaturze naukowej, prezentując nowe, oryginalne spojrzenie na potencjalną rolę chaperoninowego kompleksu CCT/TRiC (zależnego od ATP kompleksu ośmiu podjednostek: CCT1–CCT8) w procesach starzenia komórkowego indukowanego terapiami, progresji oraz leczeniu glejaka wielopostaciowego (glioblastoma multiforme – GBM).

 

Publikacja ta jest efektem międzynarodowej współpracy naukowców z jednostek włoskich (z Uniwersytetu w Palermo oraz Uniwersytetu Kore w Ennie) z Wydziałem Biotechnologii Uniwersytetu Rzeszowskiego (Collegium Medicum). Praca powstała w trakcie półrocznego pobytu badawczego doktorantki Marii Antonelli Augello na Wydziale Biotechnologii Collegium Medicum UR odbywającej staż pod opieką prof. Macieja Wnuka.

 

Ponieważ GBM charakteryzuje się niezwykle szybkim wzrostem, inwazyjnością i opornością na standardowe terapie (radioterapię i temozolomid), komórki nowotworowe wykazują silne uzależnienie od sieci chaperonów i prawidłowej proteostazy. W pracy zaproponowano syntetetyczną perspektywę teoretyczną, łączącą aktywność kompleksu CCT/TRiC ze zjawiskiem terapeutycznie indukowanego starzenia (TIS). Autorzy wysunęli hipotezę, że choć leczenie hamuje podziały komórek, prowadzi ono do powstania populacji o silnym fenotypie wydzielniczym (SASP), który sprzyja immunosupresji, przebudowie mikrośrodowiska i wznowie nowotworu.

 

W artykule dokonano krytycznej analizy wskazując, że CCT/TRiC może integrować kluczowe szlaki sygnałowe (takie jak p53/p21, p16INK4a/Rb, EGFR, szlaki hipoksyjne HIF oraz osie regulujące proteostazę u komórek macierzystych glejaka, m.in. mTOR, TGF-beta, Wnt/beta-catenin i Notch). Co kluczowe dla rozwoju nowych możliwości terapeutycznych, praca przedstawia perspektywiczne spojrzenie sugerujące, że inhibicja CCT/TRiC mogłaby upośledzać makroautofagię poprzez zakłócenie szlaku mTOR, co kompromitowałoby stabilność komórek starzejących się.

 

To innowacyjne, teoretyczne ujęcie może mieć znaczenie dla kierunków przyszłych badań – wskazuje bowiem na obiecujące możliwości terapeutyczne oparte na potencjalnym skojarzeniu inhibitorów CCT/TRiC z senolitykami oraz wzmacniaczami immunoterapii, co w przyszłości mogłoby skutecznie blokować progresję guza napędzaną przez SASP i zapobiegać nawrotom najbardziej opornych nowotworów mózgu.