Międzynarodowa Konferencja Naukowa "Prasa XIX wieku jako źródło badań nad kulturą, literaturą i życiem społecznym w warunkach zaborów" (Instytut Polonistyki i Dziennikarstwa (20-21 października 2026r.)
MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NAUKOWA
PRASA XIX WIEKU JAKO ŹRÓDŁO BADAŃ
NAD KULTURĄ, LITERATURĄ I ŻYCIEM SPOŁECZNYM W WARUNKACH ZABORÓW
(20 – 21 października 2026, Rzeszów)
Szanowni Państwo,
Zakład Literatury Staropolskiej i Polskiego Oświecenia oraz Zakład Kultury Mediów Uniwersytetu Rzeszowskiego mają zaszczyt zaprosić do udziału w Międzynarodowej konferencji naukowej: Prasa XIX wieku jako źródło badań nad kulturą, literaturą i życiem społecznym w warunkach zaborów, zaplanowanej na 20–21 października 2026 roku w Rzeszowie.
W artykule Rzut oka na źródła do historii pisarzów polskich, będącym pierwszą próbą bibliografii dziedzinowej porządkującej źródła do dziejów piśmiennictwa, Franciszek Radziszewski nazywał prasę „żywą historią literatury”[1]. Przeszło 180 lat od tych słów skłonni jesteśmy dostrzegać w niej nie tylko cenne archiwum literackie, ale także bogatą dokumentację szeroko pojętego życia umysłowego, kulturalnego i społecznego. Czasopiśmiennictwo jawi się przy tym jako źródło tyleż obiecujące, co wymagające – wielogłosowe, rozproszone, uwikłane w doraźne konteksty polityczne i ekonomiczne.
W ramach planowanego spotkania pragniemy zachęcić do wspólnego namysłu nad prasą periodyczną XIX stulecia, a więc okresu, w którym stanowiła ona ważną przestrzeń integracji środowisk naukowych i twórczych, pozostając jednocześnie głęboko zależną od systemów prawnych i interesów państw zaborczych. Chcemy poświęcić nasze rozważania zarówno metodologicznym aspektom badań prasoznawczych, jak i konkretnym przejawom współudziału czasopiśmiennictwa w praktykach, zjawiskach i procesach, składających się na obraz epoki.
Pozostając otwartymi na propozycje referatów, polecamy Państwa uwadze zwłaszcza następujące obszary problemowe:
- status prasy jako źródła i obiektu badań historycznych, literaturo- i kulturoznawczych;
- redaktorzy i wydawcy prasy: epizody redakcyjne w biografiach pisarzy i uczonych, oficyny wydawnicze i ich właściciele w życiu intelektualnym ośrodków miejskich, ich znaczenie dla organizacji i animacji środowisk twórczych;
- ambiwalentna rola prasy w warunkach zniewolenia politycznego: funkcje kontrolne i propagandowe wobec roli prasy jako medium podtrzymującego tożsamość narodową oraz suwerenność kulturową;
- prasa jako medium nowoczesności; jej rola w procesach modernizacyjnych, walce z obskurantyzmem, upowszechnianiu idei liberalnych oraz kształtowaniu nowoczesnego wzorca człowieka i obywatela;
- czasopiśmiennictwo jako przestrzeń negocjowania norm i programów estetyczno-literackich: debaty, polemiki, manifesty;
- organy prasowe towarzystw naukowych, literackich, filantropijnych;
- prasa profilowana XIX wieku: czasopisma środowiskowe, kobiece i dziecięce jako narzędzie socjalizacji, edukacji i formowania tożsamości;
- prasa satyryczna i konwencja „brukowa” jako szczególna strategia krytyki społecznej;
- prasa jako przestrzeń doskonalenia warsztatu literackiego: juwenilia, debiuty i twórczość szkolna na łamach czasopism;
- czasopiśmiennictwo w procesie kształtowania obrazu literatury i nauki: obwieszczenia wydawnicze, recenzje, przeglądy i sprawozdania.
Obrady odbędą się na terenie kampusu Uniwersytetu Rzeszowskiego (budynek A1, Al. Tadeusza Rejtana 16 c). Zachęcając Państwa do udziału stacjonarnego, przewidujemy także możliwość uczestnictwa w trybie online. Szczegółowe informacje nt. wydarzenia publikowane będą na stronie internetowej Instytutu Polonistyki i Dziennikarstwa UR.
Artykuły pokonferencyjne zostaną opublikowane w kolejnym numerze czasopisma „Tematy i Konteksty” (2027).
Na zgłoszenia oczekujemy do końca lipca br. pod adresami mailowymi sekretarzy konferencji:
dr Anna Kupiszewska ([email protected])
dr Paulina Podolska ([email protected])
Opłata konferencyjna wynosi 500 zł.
Do udziału w obradach zaprasza komitet organizacyjny:
dr hab. Jolanta Kowal, prof. UR
dr hab. Magdalena Patro-Kucab, prof. UR
dr hab. Tadeusz Półchłopek, prof. UR
dr Anna Kupiszewska
dr Paulina Podolska
Formularz zgłoszeniowy >>
[1] F. Radziszewski, Rzut oka na źródła do biografii pisarzów polskich, „Athenaeum” 1845, oddział V, t. 4, s. 113.