Instytut Polonistyki i Dziennikarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego
zaprasza na wykłady
zorganizowane w ramach cyklu „Spotkania Luzofońskie”
w dniu 12 czerwca 2026, o godz. 10.00.

Wykłady wygłoszą:

dr hab. Renata Diaz-Szmidt
(Uniwersytet Jagielloński)
Czytając Mozambik: opowieść o literaturze, kulturze i tożsamości

oraz

Vieira Mario Mauelele
(Universidade Joaquim Chissano, Maputo, Mozambik)
Między Ubuntu a Zachodem: literatura jako przestrzeń dialogu. O twórczości Khufene Mauelele

Miejsce: Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Polonistyki i Dziennikarstwa, Al. Tadeusza Rejtana 16C, (budynek A1), sala 120

Prowadzenie: Anna Jamrozek-Sowa, Kinga Skowron

Komitet naukowy spotkań: Anna Jamrozek-Sowa, Anna Dworak, Krystyna Gielarek-Gorczyca, Anna Kamycka, Kinga Skowron

dr hab. Renata Diaz-Szmidt – literaturoznawczyni, jej zainteresowania naukowe koncentrują się na literaturach afrykańskich tworzonych w języku portugalskim – zwłaszcza literaturze Angoli i Mozambiku – oraz na hiszpańskojęzycznej literaturze Gwinei Równikowej, analizowanych z perspektywy teorii post-, de- i transkolonialnej. Prowadzi badania w obszarze studiów indygenicznych i genderowych, ze szczególnym uwzględnieniem czarnego feminizmu afrykańskiego.

Czytając Mozambik: opowieść o literaturze, kulturze i tożsamości

Wykład będzie poświęcony kulturowemu, etnicznemu i językowemu zróżnicowaniu Mozambiku oraz sposobom, w jakie wielowarstwowa historia tego kraju – sięgająca czasów przed portugalską kolonizacją – znajduje odzwierciedlenie w literaturze tworzonej w języku portugalskim. Punktem wyjścia stanie się refleksja nad relacjami między pamięcią, tożsamością a doświadczeniem kolonialnym i postkolonialnym, obecnymi w mozambickiej prozie i poezji, a także nad miejscem literatury w negocjowaniu napięć między tradycją a nowoczesnością. Szczególna uwaga poświęcona zostanie twórczości kobiet, których pisarstwo otwiera nowe perspektywy interpretacyjne, pozwalając uchwycić społeczne i kulturowe przemiany współczesnego Mozambiku, oraz najnowszej literaturze młodego pokolenia autorów, podejmujących tematykę miejskiej codzienności, pamięci wojny i redefinicji tożsamości we współczesnej Afryce. 

Weira Mario Mauelele – mozambijski pisarz i historyk

Między Ubuntu a Zachodem: literatura jako przestrzeń dialogu. O twórczości Khufene Mauelele

Wykład będzie poświęcony analizie sposobów, w jakie współczesna literatura mozambicka podejmuje refleksję nad relacjami między Afryką a Zachodem, pamięcią kolonialną oraz kryzysem nowoczesnych modeli wspólnotowości i demokracji. Szczególna uwaga zostanie poświęcona książce Wyznanie Zachodu. Pominięte historie i Kroniki mozambickie, w której autor rekonstruuje marginalizowane narracje historyczne i kulturowe, poddając krytycznej rewizji dominujące sposoby opisywania Afryki w zachodnim dyskursie. Istotnym punktem odniesienia będzie również powieść Ubuntokracja, interpretowana jako literacka i filozoficzna próba przemyślenia idei demokracji przez pryzmat afrykańskiej koncepcji ubuntu, akcentującej relacyjny wymiar podmiotowości, etykę wzajemności oraz prymat wspólnoty nad indywidualizmem. Wykład podejmie pytanie o to, w jaki sposób twórczość Mauelele wpisuje się w szersze debaty postkolonialne, proponując literaturę jako przestrzeń epistemologicznego i kulturowego dialogu między różnymi modelami nowoczesności.