28 maja 2026 roku w Instytucie Polonistyki i Dziennikarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego odbył się wykład dr hab. Agnieszki Nęckiej-Czapskiej, prof. Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, zatytułowany Kobiece mozaiki. Proza kobiet po 2020 roku. Spotkanie poświęcone było najnowszym tendencjom obecnym we współczesnej prozie kobiet oraz próbie uchwycenia najważniejszych tematów, doświadczeń i strategii narracyjnych, które kształtują literaturę tworzoną przez autorki w pierwszej połowie lat dwudziestych XXI wieku.

Kluczową kategorią interpretacyjną wykładu okazało się zasygnalizowane w tytule pojęcie mozaiki. Prelegentka zaproponowała spojrzenie na najnowszą prozę kobiet jako na zbiór różnorodnych, wzajemnie dopełniających się elementów – tematów, doświadczeń, emocji i perspektyw, które wspólnie tworzą wielowymiarowy pejzaż ponowoczesnej literatury. Poszczególne utwory zostały przedstawione jako fragmenty większej całości, pozwalające dostrzec zarówno indywidualność poszczególnych głosów, jak i powracające w nich problemy oraz motywy. W trakcie wykładu omówione zostały m. in. powieści: Żaden koniec Zośki Papużanki, Tatko Izabeli Tumas oraz Sploty Anny Ciarkowskiej, a także wiele innych utworów. Analizowane teksty ukazywały różnorodne sposoby opowiadania o rodzinie, pamięci, stracie, relacjach międzyludzkich, doświadczeniu cielesności, a także o poszukiwaniu własnej tożsamości i miejsca w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społecznej.

Szczególną uwagę prof. Nęcka-Czapska zwróciła na wielogłosowość współczesnej prozy kobiet oraz jej otwartość na indywidualne doświadczenia bohaterek i bohaterów. Omawiane pozycje ukazywały zarówno prywatne historie jednostek, jak i szersze przemiany kulturowe oraz społeczne, które znajdują odzwierciedlenie w literaturze powstającej po 2020 roku. Dzięki temu wykład stał się nie tylko przeglądem najnowszych publikacji, lecz także próbą uchwycenia kierunków rozwoju polskiej prozy tworzonej przez kobiety.

Spotkanie zgromadziło studentów i studentki, doktorantów i doktorantki oraz pracowników i pracowniczki z naszego Instytutu zainteresowanych omawianą tematyką. Wykład był okazją do pogłębionej refleksji nad rolą, jaką odgrywa literatura w opisywaniu doświadczeń współczesnego człowieka, a dzięki przywołanym przykładom i szerokiemu kontekstowi interpretacyjnemu uczestnicy i uczestniczki mogli spojrzeć na twórczość rodzimych pisarek jako na bogatą i różnorodną mozaikę głosów, tematów i narracji.

Mikołaj Głos