15 stycznia 2026 roku przestrzeń Instytutu Polonistyki i Dziennikarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego stała się miejscem szczególnym za sprawą obchodzonego jubileuszu 40-lecia twórczości artystycznej oraz badań komiksoznawczych dr. hab. Wojciecha Birka, prof. UR. Było to wydarzenie, które przekraczało ramy standardowej uroczystości akademickiej, łącząc refleksję naukową z symbolicznym gestem uhonorowania jednego z najważniejszych polskich badaczy i twórców komiksu – autora, którego dorobek od dekad wyznacza kierunki myślenia o tym medium, a zarazem członka i przyjaciela społeczności Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Uroczystość otworzyli dyrektor Instytutu Polonistyki i Dziennikarstwa dr hab. Arkadiusz Luboń prof. UR oraz kierowniczka Zakładu Teorii i Antropologii Literatury, prof. dr hab. Jolanta Pasterska, witając licznie zgromadzonych gości – przedstawicieli władz rektorskich i dziekańskich, a także entuzjastów komiksu. W słowach inaugurujących spotkanie nakreślono sylwetkę Jubilata jako badacza konsekwentnie poruszającego się na styku refleksji teoretycznej i praktyki artystycznej, a zarazem jako jedną z kluczowych postaci animujących polskie środowisko komiksoznawcze. Przywołano Jego rolę mentora i inicjatora, a także aktywnego uczestnika licznych przedsięwzięć naukowych i artystycznych – realizowanych zarówno w kraju, jak i poza jego granicami.

Centralnym punktem programu był wykład gościnny dr. Jakuba Jankowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego pt. Kształt komiksowego dymka według Wojciecha Birka. Prelekcja, oparta na materiałach archiwalnych oraz wspólnych doświadczeniach badawczych, ukazała intelektualną precyzję i metodologiczną wrażliwość koncepcji profesora Birka, sytuując jego dorobek w perspektywie rozwoju współczesnych badań nad komiksem. Wykład stał się zarazem opowieścią o dialogu – między badacz(k)ami, tekstami i obrazami.

W dalszej części spotkania głos oddano osobom szczególnie bliskim Jubilatowi – Jego współpracownikom i współpracowniczkom, członkom i członkiniom prowadzonego przez profesora Studenckiego Koła Naukowego Filmoznawców Uniwersytetu Rzeszowskiego, a także Jego żonie, dr hab. Magdalenie Rabizo-Birek, prof. UR. Przywoływane wspomnienia, osobiste refleksje i anegdoty wprowadziły ton bardziej intymny, subtelnie przełamując oficjalny charakter uroczystości. Dzięki nim wydarzenie odsłoniło relacyjny wymiar pracy naukowej i dydaktycznej profesora Wojciecha Birka – jego trwały wpływ na formowanie kolejnych pokoleń badaczy i badaczek oraz wspólnotę, która wyrastała wokół wspólnych pasji i intelektualnych poszukiwań.

Zwieńczeniem jubileuszu stał się wernisaż wystawy Twarze i plansze w „Galerii na Pięterku”, prezentacja ekspozycji domknęła część oficjalną uroczystości, a zarazem otworzyła przestrzeń bardziej kameralnego spotkania. Wystawie towarzyszył autorski komentarz – profesor Wojciech Birek wprowadzał uczestników i uczestniczki w konteksty prezentowanych prac, odsłaniając ich genezę, sensy i osobiste zaplecze twórcze. Wernisaż dał impuls do rozmów o sztuce, badaniach, wspólnych doświadczeniach i przyszłych planach (nie tylko naukowych). To właśnie w tym przejściu od ceremonii do dialogu ujawnił się najpełniej wymiar jubileuszu. Spotkanie potwierdziło bowiem, że dorobek profesora Wojciecha Birka pozostaje żywym punktem odniesienia – nie tylko świadectwem czterech dekad pracy twórczej i akademickiej, lecz także asumptem do dalszych interpretacji, sporów i działań. Non finis, sed initium – nie koniec, lecz początek.

Mikołaj Głos

Fotografie: Vladimir Zimmerman