Społeczeństwo Galicji na drodze ku nowoczesności

Społeczeństwo Galicji na drodze ku nowoczesności

Kierownik - dr Agnieszka Kawalec

Okres realizacji - 15.12.2025 - 14.12.2026

Dofinansowano ze środków budżetu państwa
Instytucja finansująca – Ministerstwo Edukacji i Nauki / Wektory Nauki

Wartość projektu - 96 195,00 PLN
Wartość dofinansowania - 76 945,00 PLN

Data podpisania umowy o finansowanie - 2.01.2026 r.

Opis projektu

Przedmiotem projektu jest organizacja i realizacja Międzynarodowej Konferencji Naukowej zatytułowanej „Społeczeństwo Galicji na drodze ku nowoczesności (1772-1918)”. Pragniemy zweryfikować ciągle obecne w historiografii, a często krzywdzące i nieprawdziwe mity oraz stereotypy dotyczące Galicji, która w polskiej pamięci historycznej nadal kojarzona jest z „przysłowiową” nędzą i zacofaniem, ostrymi konfliktami społecznymi, politycznymi czy narodowościowymi. Rzadziej natomiast spoglądamy na nią, jak na kuźnię polskiej inteligencji czy emancypacji narodowej i politycznej różnych warstw społecznych, które odegrały ogromną rolę w niepodległej Polsce. Z Galicji wywodziły się kadry naukowe, polityczne i gospodarcze II Rzeczypospolitej, co jest głównie zasługą spolonizowanego szkolnictwa i swobody w sferze społeczno-politycznej w dobie autonomii. Pojęcia „nowoczesność” czy „modernizacja” w utrwalonej opinii nie kojarzą się z zaborem austriackim. Autorzy niniejszego projektu pragną zaproponować próbę odmiennego spojrzenia na Galicję, jako na miejsce kształtowania się nowoczesnej struktury społecznej.

Zatem głównym celem konferencji będzie uchwycenie zachodzących procesów modernizacyjnych w wielokulturowym społeczeństwie galicyjskim. Pragniemy wyróżnić charakterystyczne markery modernizacji w ramach następujących zagadnień:

• odchodzenie od systemu feudalnego w kierunku kapitalizmu
• przemiany demograficzne
• przemiany struktury społeczno-zawodowej (rozwarstwienie ziemiaństwa, rozwój inteligencji, robotnicy, chłopi),
• rola szkolnictwa w procesie modernizacji społeczeństwa
• profesjonalizacja zawodowa i instytucjonalna
• różne formy migracji jako przejaw modernizacyjny,
• kształtowanie się nowoczesnej kultury politycznej
• emancypacja kobiet
• życie publiczne
• opieka społeczna, działalność filantropijna
• przemiany w kierunku nowoczesnego systemu prawnego
• od tradycjonalizmu ku modernizmowi w kościołach i wspólnotach religijnych (katolicyzm, prawosławie, protestantyzm, judaizm)
• służba w armii austriackiej / austrowęgierskiej a przemiany mentalnościowe społeczeństwa galicyjskiego
• rozwój życia naukowego w Galicji
• kultura i sztuka oraz jej wpływ na rozwój społeczeństwa

W ocenie Zespołu Organizacyjnego konferencja będzie okazją do zaprezentowania aktualnych osiągnięć oraz najnowszych wyników badań naukowych w wyżej wymienionej problematyce.

Konferencja ma na celu także integrację środowisk naukowych z Europy Środkowo-Wschodniej (ze szczególnym uwzględnieniem krajów wchodzących w skład dawnej monarchii austro-węgierskiej). Zakładamy, że konferencja posłuży pogłębieniu współpracy pomiędzy Instytutem Historii Uniwersytetu Rzeszowskiego, a polskimi uczelniami wyższymi oraz instytutami naukowymi z zagranicy (Austrii, Słowacji, Węgier, Ukrainy). Celem projektu jest również włączenie w badania młodych adeptów nauki (studentów, doktorantów). Ze względu na tematykę, konferencja będzie mieć charakter interdyscyplinarny. Zależy nam, aby wzięli w niej udział, poza historykami, przedstawiciele innych nauk humanistycznych i społecznych. Planowana konferencja stanowi kontynuację projektu badawczego "Galicyjski tygiel. Inteligencja w zaborze austriackim (1772-1918)", zrealizowanego w latach 2022-2024 w ramach projektu: Doskonała nauka – Wsparcie konferencji naukowych (Numer umowy: DNK/SP/548241/2022).

Konferencja zrealizowana zostanie przez Uniwersytet Rzeszowski przy współudziale partnerów krajowych i zagranicznych reprezentujących różnorodne instytucje naukowe. Wyniki realizacji projektu zostaną upowszechnione w kilku komplementarnych formach, zapewniających szeroki i trwały dostęp do treści merytorycznych konferencji. Organizatorzy planują popularyzację projektu za pośrednictwem platform: strony internetowej Instytutu Historii UR, mediów społecznościowych (np. facebook) oraz stron internetowych instytucji partnerskich. Wyniki badań docelowo (po zakończeniu projektu) zostaną opublikowane na łamach pisma "Galicja. Studia i materiały" i udostępnione w otwartym dostępie (na licencji open access) za pośrednictwem strony internetowej czasopisma: https://journals.ur.edu.pl/galisim, repozytoriów instytucji naukowych, bibliotek cyfrowych, portali naukowych (np. academia.edu, researchegate.net).