Cykl spotkań naukowych „Kultura i media w odsłonach”, realizowany przez Zakład Lingwistyki Mediów oraz Zakład Teorii Komunikacji Językowej i Badań Kulturowych Instytutu Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Rzeszowskiego, stanowi przestrzeń interdyscyplinarnej refleksji nad współczesnymi zjawiskami językowymi, kulturowymi i komunikacyjnymi.

W dniu 16 kwietnia 2026 roku odbyło się kolejne spotkanie w ramach cyklu, którego gościem był dr hab. Marcin Poprawa z Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Badacz wygłosił wykład pt. Prosty język w urzędzie, poświęcony współczesnym modelom upraszczania komunikacji administracyjnej oraz ich teoretycznym i praktycznym konsekwencjom dla badań nad komunikacją publiczną.

Spotkanie wpisywało się w profil badawczy prelegenta, który od lat prowadzi badania o charakterze interdyscyplinarnym, łącząc perspektywy stylistyki, genologii lingwistycznej, politolingwistyki, lingwistyki dyskursu, mediolingwistyki, analizy multimodalnej oraz lingwistyki kulturowej. W centrum jego zainteresowań znajduje się współczesny dyskurs publiczny, w szczególności komunikacja polityczna, język mediów i administracji oraz strategie perswazyjne i manipulacyjne.

Istotnym obszarem jego działalności badawczej pozostaje również problematyka zrozumiałości i efektywności tekstów urzędowych, rozwijana na Uniwersytecie Wrocławskim. W ramach tych badań dr hab. Marcin Poprawa wraz z dr hab. Tomaszem Piekotem utworzyli Pracownię Prostej Polszczyzny UWr, która stała się jednym z ważnych ośrodków rozwijających badania nad prostym językiem w Polsce. Ten właśnie obszar stanowił bezpośredni kontekst tematyczny wykładu, który dotyczył prostego języka jako standardu komunikacji administracyjnej.

W centrum wystąpienia znalazła się koncepcja prostego języka (plain language) jako współczesnego standardu efektywnej komunikacji instytucjonalnej. Prelegent przedstawił rozwój tej idei w Polsce, wskazując zarówno na jej zakorzenienie w refleksji naukowej, jak i na jej implementacje w praktykach administracyjnych. Omówiono m.in. model teoretyczny M. Hadryan, inicjatywy I Kongresu Języka Urzędowego oraz współczesne podejścia rozwijane w środowiskach akademickich zajmujących się komunikacją publiczną i jej przystępnością.

Szczególną uwagę poświęcono definicji prostego języka jako standardu komunikacji opartego na trzech zasadniczych kryteriach: przejrzystości tekstowej, czytelności językowej oraz funkcjonalności rozumianej jako zdolność odbiorcy do skutecznego działania po lekturze tekstu. W tym ujęciu kluczowe znaczenie przypisuje się perspektywie odbiorcy, a projektowanie tekstu wiąże się z minimalizowaniem obciążeń poznawczych i zwiększaniem jego użyteczności komunikacyjnej.

W dalszej części wykładu omówiono różne modele prostego języka, w tym koncepcję naturalnego porządku rzeczy (NPR), rozumianą jako sposób organizacji tekstu dostosowany do potocznego rozumienia rzeczywistości oraz warunków percepcyjnych współczesnych użytkowników języka. Wskazano również na normatywne ujęcia prostego języka, zgodnie z którymi tekst powinien umożliwiać szybkie odnalezienie informacji, jej zrozumienie oraz skuteczne wykorzystanie w działaniu.

Istotnym elementem wystąpienia była prezentacja wrocławskiego modelu efektywnej komunikacji MSGR, obejmującego cztery poziomy analizy i projektowania tekstu: merytorykę, strukturę, gramatykę oraz relacje. Model ten umożliwia całościowe ujęcie tekstów urzędowych zarówno w wymiarze ich organizacji formalnej, jak i funkcjonowania komunikacyjnego. Podkreślono, że skuteczność prostego języka nie polega na upraszczaniu treści merytorycznych, lecz na ich odpowiednim organizowaniu w sposób zapewniający wysoką efektywność komunikacyjną.

Wykład unaocznił, że prosty język nie stanowi jedynie zestawu technik redakcyjnych, lecz kompleksowy model komunikacji instytucjonalnej, oparty na odpowiedzialności nadawcy za zrozumiałość tekstu oraz na projektowaniu komunikacji zorientowanym na odbiorcę. W tym sensie proces upraszczania tekstu wpisuje się w szersze tendencje związane z demokratyzacją dostępu do informacji oraz zwiększaniem efektywności komunikacji publicznej.

Aktywny udział uczestników w dyskusji potwierdziły aktualność podjętej problematyki oraz jej znaczenie dla współczesnych badań nad językiem, komunikacją instytucjonalną i mediami. Wystąpienie dr hab. Marcina Poprawy stanowiło istotny wkład w dyskusję nad teorią i praktyką prostego języka oraz jego rolą we współczesnej przestrzeni publicznej.