W dniach 23-25.09.2026 r., w Łańcucie odbył się XXIII Ogólnopolski Zjazd Katedr Doktryn Polityczno-Prawnych, zorganizowany przez pracowników Katedry Nauk Historyczno i Teoretycznoprawnych Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Rzeszowskiego - dra hab. Artura Łuszczyńskiego, prof. UR, dra Marcina Merkwę, dra Marcina Niemczyka i mgr Martę Golowską. Obrady toczyły się pt. „Imperium prawa czy prawo Imperium? Doktrynalne rozdroża świata w XXI wieku”. Dla rzeszowskiego ośrodka naukowego było to wydarzenie wyjątkowe, gdyż po raz pierwszy Podkarpacie zorganizowało tego typu Konferencję.

Zjazd objęty został patronatem Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w Rzeszowie oraz Dziekana Wydziału Prawa UR.

Temat Zjazdu nawiązywał do przypadającej w 2026 r. 40. rocznicy wydania oraz 20. rocznicy polskiego przekładu „Law's Empire” Ronalda Dworkina. Stał się on punktem wyjścia do refleksji nad granicami i zakresem władzy, rolą prawa jako narzędzia jej sprawowania, a także nad przyszłością zachodnich doktryn polityczno-prawnych w czasach przemian ładu międzynarodowego.

Uroczyste otwarcie Zjazdu nastąpiło 23 września 2026 r. Głos zabrali: Pani Dziekan dr hab. Renata Świrgoń-Skok, prof. UR oraz dr hab. Artur Łuszczyński, prof. UR. W wydarzeniu wzięli udział badacze z ośrodków akademickich z całej Polski, m.in. z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytetu Opolskiego, Uniwersytetu w Białymstoku, Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Uniwersytetu Pomorskiego, Akademii Marynarki Wojennej, Politechniki Bydgoskiej oraz Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Pierwszego dnia odbyły się wykłady inauguracyjne, którym przewodniczył prof. dr hab. Maciej Marszał (UWr). Prof. dr hab. Adam Bosiacki (UW) przedstawił wystąpienie poświęcone radykalnemu pozytywizmowi prawniczemu jako odpowiedzi na dylematy współczesnej teorii prawa, a prof. dr hab. Mirosław Sadowski (UWr) omówił zagadnienie imperium prawa islamu. Ważnym momentem tej części obrad było wspomnienie o zmarłym w 2026 r. Profesorze Marku Maciejewskim. Dzień zakończyła dyskusja „Quo vadis, doctrina?”, poświęcona kondycji i perspektywom nauki historii doktryn polityczno-prawnych.

Drugiego dnia obrady toczyły się w trzech sesjach, którym przewodniczyli prof. dr hab. Adam Bosiacki, prof. dr hab. Mirosław Sadowski oraz dr hab. Artur Łuszczyński, prof. UR. Prelegenci tradycyjnie podjęli szerokie spektrum zagadnień, od arystotelesowskiej koncepcji roztropności w sądzeniu, przez dziedzictwo prawa Imperium Rosyjskiego i doświadczenia państw socjalistycznych, po współczesne pytania o „nowy nomos ziemi”. Wiele uwagi poświęcono aktualnym wyzwaniom ładu międzynarodowego, w tym ewolucji amerykańskiej doktryny bezpieczeństwa, relacjom Stolicy Apostolskiej z polityką zagraniczną USA oraz rozwojowi koncepcji praw przyrody w prawie międzynarodowym. Dyskutowano także o niezależności sądów wobec tendencji autorytarnych, instrumentalizacji prawa, pozaprawnych modelach regulacji stanów wyjątkowych oraz o utopizmie i imperializmie jako fundamentach ideologicznych budowy imperiów.

Trzeciego dnia obrady ponownie toczyły się w trzech sesjach. Znaczną część wystąpień poświęcono polskiej myśli prawnej, m.in. niezależności samorządu adwokackiego, niezawisłości sędziowskiej, zwolennikom normatywizmu w II Rzeczypospolitej oraz poglądom Rafała Lemkina na prawo karne państw totalitarnych. Nie zabrakło również refleksji nad klasyką myśli politycznej i prawnej, od Platona i myśli średniowiecznej, przez Hugona Grocjusza i Samuela Pufendorfa, po Carla Schmitta i Alfreda Thayera Mahana. Prelegenci podjęli też tematy współczesne, takie jak wpływ myśli Dworkina na konstytucjonalizm dobra wspólnego Adriana Vermeule'a, cyfrowy imperializm platform internetowych czy autonomia pacjenta wobec „imperium medycyny”. Ważną część tego dnia stanowiły wystąpienia młodych badaczy, którzy zaprezentowali wyniki swoich badań. Zjazd zakończyło podsumowanie obrad.

XXIII Ogólnopolski Zjazd Katedr Doktryn Polityczno-Prawnych stał się okazją do wymiany poglądów i krytycznej refleksji nad miejscem prawa we współczesnym, coraz mniej przewidywalnym świecie. Konfrontacja perspektyw historycznych, teoretycznych i współczesnych pokazała, że pytania o praworządność, sprawiedliwość oraz istotę i funkcje prawa pozostają aktualne i wymagają ciągłego namysłu.

fot. mgr Dominika Nowak