Międzynarodowa grupa badawcza, w skład której wchodził dr hab. Marcin Wesołowski, prof. UR, pracownik Instytutu Nauk Fizycznych UR, opublikowała wyniki badań, które rzucają nowe światło na mechanizmy odpowiedzialne za wybuchy komet. Artykuł pt. “Long-term outburst activity of comet 17P/Holmes and constraints on ejecta size distributions” ukazał się w prestiżowym czasopiśmie Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (MNRAS), należącym do najważniejszych światowych periodyków w dziedzinie astronomii i astrofizyki.

Publikacja jest efektem dobrej współpracy międzynarodowego zespołu badawczego, skupiającego naukowców z europejskich ośrodków specjalizujących się w badaniach Układu Słonecznego, dynamiki małych ciał oraz zjawisk meteorowych.

Przedmiotem badań była kometa 17P/Holmes, znana z jednego z najbardziej spektakularnych wybuchów obserwowanych we współczesnej astronomii. W 2007 roku kometa niespodziewanie wybuchła, a jej amplituda w fazie maksymalnej wyniosła Δm = -14 magnitudo zaledwie w ciągu 42 godzin. Powstała wówczas otoczka gazowo-pyłowa osiągnęła rozmiary większe od średnicy Słońca, czyniąc kometę największym obiektem Układu Słonecznego widocznym gołym okiem. Zespół badaczy przeanalizował zmiany jasności komety związane
z jej wybuchową aktywnością w latach 1892–2021. Dzięki wykorzystaniu historycznych
i współczesnych obserwacji udało się określić rozkład rozmiarów cząstek wyrzucanych podczas takich zdarzeń oraz oszacować ich całkowitą liczbę i masę. Wyniki pokazują, że jasność komety podczas wybuchu zależy przede wszystkim od liczby emitowanych cząstek
i ich rozkładu wielkości, a nie wyłącznie od całkowitej masy wyrzuconego materiału. Otrzymane rezultaty mają istotne znaczenie dla zrozumienia fizyki komet oraz procesów odpowiedzialnych za powstawanie strumieni meteorowych i pyłu międzyplanetarnego. Umożliwiają także tworzenie bardziej realistycznych modeli ewolucji obłoków pyłowych powstających po kometarnych wybuchach, co ma znaczenie zarówno dla badań naukowych, jak i dla interpretacji przyszłych obserwacji astronomicznych.

Publikacja w Monthly Notices of the Royal Astronomical Society stanowi potwierdzenie wysokiej jakości prowadzonych badań. Czasopismo to od dziesięcioleci należy do najbardziej wpływowych tytułów naukowych w astronomii, publikując przełomowe wyniki dotyczące kosmologii, astrofizyki oraz badań Układu Słonecznego.

Artykuł jest również przykładem rosnącego umiędzynarodowienia badań naukowych, prowadzonych w Instytucie Nauk Fizycznych UR. Połączenie kompetencji ekspertów z różnych krajów i dyscyplin pozwoliło na przeprowadzenie kompleksowej analizy obejmującej ponad sto lat obserwacji komety 17P/Holmes oraz opracowanie nowych ograniczeń dotyczących właściwości materii wyrzucanej podczas kometarnych wybuchów. Wyniki badań przyczyniają się do lepszego zrozumienia procesów kształtujących środowisko pyłowe Układu Słonecznego i stanowią ważny krok w badaniach ewolucji małych ciał kosmicznych.

Publikacja:
Maria Gritsevich, Marcin Wesołowski, Josep M. Trigo-Rodríguez, Alberto J. Castro-Tirado, Jorma Ryske, Markku Nissinen, Peter Carson, Long-term outburst activity of comet 17P/Holmes and constraints on ejecta size distributions, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Volume 549, Issue 2, June 2026, stag571, DOI: 10.1093/mnras/stag571