Aktualności

ZEOŚ_logo.jpg [64.39 KB]

Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska

Kolegium Nauk Przyrodniczych

 

Kontakt: ul. A. Zelwerowicza 4, budynek D9, 35-601 Rzeszów

telefon: (17) 785 52 04, e-mail: ehalon@ur.edu.pl

 

 

10.01.2024

Prof. Krzysztof Kukuła wziął udział w filmie dokumentalnym „50 lat ochrony dziedzictwa przyrodniczego Bieszczadów Zachodnich”

 

Kiedy mówimy Bieszczady, w pierwszym momencie nasuwają nam się skojarzenia: góry i dzika przyroda. Jednak przed utworzeniem Bieszczadzkiego Parku Narodowego (BdPN), ten fragment Polski wyglądał inaczej i nie wszędzie przyroda była tak dzika, jak teraz. Park pozwolił na ochronę tego co zostało z dzikiej, karpackiej przyrody i jednocześnie ochronił procesy samoistnej renaturyzacji (tzw. „rewilding”) tego obszaru.

Cała historia Parku została przedstawiona w filmie dokumentalnym „50 lat ochrony dziedzictwa przyrodniczego Bieszczadów Zachodnich”, przygotowanego przez TVP Rzeszów przy współpracy z BdPN. Przedpremierowy pokaz filmu uświetnił obchody jubileuszu 50 rocznicy utworzenia BdPN, które odbyły się 29-30 września 2023 roku. Natomiast premiera telewizyjna miała miejsce 18 listopada 2023

Teraz cały film dokumentalny jest też dostępny na kanale BdPN w serwisie Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=5VS3q8eyqKU


18.12.2023

Babka tematem wiodącym seminarium Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego

 

 

W ostatni piątek 15 grudnia 2023 odbyło się ostatnie w tym roku seminarium Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego. Autorami referatu pt. „Babka – wielkanocny temat przed Bożym Narodzeniem", wygłoszonego podczas seminarium, byli prof. dr hab. Krzysztof Kukuła i dr hab. Aneta Bylak, prof. UR.

Nikogo nie zmylił przewrotny temat prelekcji, a uczestnicy doskonale przewiedzieli, iż wątkiem przewodnim tego wystąpienia będą dwa inwazyjne w Polsce gatunki babek, ryb, których naturalny zasięg obejmuje słonawe laguny oraz dolne odcinki rzek uchodzących do Morza Czarnego, Morza Azowskiego i Morza Kaspijskiego. Badania poświęcone ekologicznym uwarunkowaniom występowania oraz czynników wpływających na poszerzanie zasięgu babki łysej (Babka gymnotrachelus) i babki szczupłej (Neogobius fluviatilis), są bowiem od wielu lat prowadzone przez zespół Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska. Część materiałów już została opublikowana w cenionych czasopismach międzynarodowych, jak również opracowana w postaci materiałów dla instytucji zajmujących się ochroną i zarządzaniem środowiska.

Referat zainicjował długą i interesującą dyskusję uczestników obecnych na sali oraz łączących się on-line. Szczególne zainteresowanie wzbudziły możliwe skutki obecności tych dwóch obcych gatunków ryb, w odniesieniu do rodzimych biocenoz rzek i potoków górskich.

 


14.12.2023

Badania prowadzone na przedmieściach Rzeszowa zdobyły uznanie prestiżowego czasopisma naukowego

 

W ostatnich latach pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska prowadzili kompleksowe badania m.in. na północnych przedmieściach Rzeszowa, na dwóch potokach różniących się skalą przekształcenia ich zlewni przez człowieka, oraz innego inżyniera ekosystemu, tj. bobra europejskiego Castor fiber. Jako główny cel badań, postawili sobie uzyskanie odpowiedzi na pytanie - Czy i w jakim stopniu, obecność i inżynierska działalność bobrów w krajobrazie zdominowanym przez człowieka, będzie pozytywnie wpływać na stan ekologiczny potoku oraz stopień zachowania szeroko rozumianej fauny wodnej.

Analizie poddano charakter zagospodarowania zlewni, parametry siedlisk w potokach, parametry fizyko-chemiczne wody, wskaźniki sanitarne, zespoły bezkręgowców bentosowych, ichtiofaunę, ale także zespoły płazów, ptaków wodno-błotnych (a nawet roślin wodnych). Podjęto się także oceny obszaru zlewni będącego pod wpływem inżynierskiej działalności bobrów pod kątem potencjału do świadczenia tzw. usług ekosystemowych.

Wyniki tych badań zostały opublikowane w czasopiśmie Journal of Environmental Management (200 pkt MEiN, Impact Factor 8.91). Autorami artykułu zatytułowanego Beaver-related restoration: An opportunity for sandy lowland streams in a human-dominated landscape” są: prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, dr Ewa Kukuła i dr Natalia Kochman-Kędziora.

Utworzenie „kompleksu bobrowego”, tj. stawu bobrowego wraz z przyległym do niego rozlewiskiem, umożliwił odtworzenie się siedlisk podmokłych w zlewni. Powstała w ten sposób „wyspa” mokradeł”, która była cennym siedliskiem dla wielu gatunków roślin i zwierząt, w tym zagrożonych. W krajobrazie zdominowanym przez człowieka powstało zatem miejsce o cennych walorach przyrodniczych.  Pozytywny wpływ działalności bobra europejskiego obserwowano także w samym potoku, gdzie w efekcie „oczyszczającej” roli stawu bobrowego, nastąpiła wyraźna poprawa jakości wody, na co wskazywały wyniki badań fizykochemicznych i mikrobiologicznych oraz analiza zespołów bezkręgowców wodnych i ryb

Zachęcamy do zapoznania się z całością artykułu dostępnego na stronie internetowej czasopisma: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301479723025872

 


8.12.2023

Wyjazdowe posiedzenie Rady Naukowej BdPN na Uniwersytecie Rzeszowskim

 

8 grudnia 2023 r. w Instytucie Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska odbyło się wyjazdowe posiedzenie Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Spotkanie prowadził Przewodniczący Rady Naukowej BdPN – prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Rzeszowskiego. W posiedzeniu wzięli udział przedstawiciele wyższych uczelni, instytucji rządowych, samorządowych i organizacji społecznych zajmujących się ochroną środowiska, oraz dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Posiedzenie poświęcone było aktualnym problemom funkcjonowania Bieszczadzkiego Parku Narodowego i jego otuliny. Szczególną uwagę zwrócono na zasady planowania badań naukowych w Parku oraz problemy związane z inwestycjami mogącymi zagrozić walorom przyrodniczym Parku.

 


21.11.2023

Prowadzący zajęcia na kierunku Ochrona środowiska wysoko oceniani przez studentów

Na zakończenie każdego semestru studiów, studenci Uniwersytetu Rzeszowskiego mają możliwość wypełnienia anonimowej „Ankiety oceny prowadzącego przedmiot”. W ankietach z ubiegłego semestru (semestr letni 2022/2023), prowadzący zajęcia na kierunku Ochrona środowiska zostali najlepiej ocenieni w całym Kolegium Nauk Przyrodniczych!

Wyniki ankiet dostępne są na stronie internetowej Działu Jakości i Akredytacji UR:

https://www.ur.edu.pl/files/ur/import/private/38/Badanie-jakosci/Badanie-jakosci-2022-2023/Raport%20AOPP%202022%202023%20semestr%20letni%20v2.pdf

Serdecznie zachęcamy studentów  do wypełniania ankiety, również po zakończeniu tego semestru. Wyniki są ważną informacją zwrotną dla nauczycieli akademickich.

 


14.11.2023

Pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska biorą udział w realizacji projektu o wartości ponad 60 mln zł!

 

Ramowa Dyrektywa Wodna nakłada obowiązek osiągnięcia dobrego stanu albo potencjału ekologicznego zbiorników wodnych w Polsce. Jednym z najważniejszych elementów podlegających ocenie w rzekach jest ichtiofauna. Ryby stanowią grupę organizmów będących kluczowym wskaźnikami stanu środowisk wodnych. Ryby zajmują w systemie rzeki różnorodne siedliska i różne poziomy troficzne. W związku z tym, zaburzenia w strukturze zespołów ryb są sygnałem alarmującym o niekorzystnych zmianach w środowisku. Dlatego ocena stanu lub potencjału ekologicznego rzek prowadzona w oparciu o zespoły ryb i bezkręgowce wodne jest ważnym elementem składowym Państwowego Monitoringu Środowiska, obejmującego w Polsce wszystkie rzeki i jeziora.

Zespół prof. Krzysztofa Kukuły prowadzi badania na bardzo dużym obszarze, obejmującym zlewnie karpackich dopływów Wisły. Prace monitoringowe prowadzone są w wyznaczonych, stałych odcinkach badawczych, przy czy na danym odcinku rzeki badania są powtarzane zwykle co 5 lata.

Metody oceny stanu środowiska z wykorzystaniem zespołów ryb rozwijane są już od ponad 20 lat, a przy tworzeniu i interkalibracji europejskiego systemu monitoringu rzek pracowali m.in. prof. dr hab. Krzysztof Kukuła i dr hab. Aneta Bylak, prof. UR. W ostatnich latach, na potrzeby badań monitoringowych zaadaptowano do warunków Polski opracowane w Europie oraz USA metody klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego wykorzystujące wskaźniki wieloparametryczne, uwzględniające, obok struktury biocenozy, także szczegółowe opisy środowiska.

Istotą działania wskaźników ichtiologicznych jest różna wrażliwość poszczególnych gatunków ryb na antropogeniczne zaburzenia środowiska. Zaburzenia w środowisku wywołują zmiany takich cech zespołu ryb jak liczebność gatunków, struktura troficzna zespołu, w tym udział gatunków drapieżnych, czy obecność najmłodszych pokoleń. Cechy zespołu organizmów wskaźnikowych mogą być wtedy traktowane jako miary stopnia zmian w środowisku wodnym. W ocenie stanu środowisk wodnych w badaniach monitoringowych wykorzystywany jest EFI+ (European Fish Index) a także Wskaźnik Integralności Biotycznej (Index of Biotic Integrity, IBI).

Badania monitoringowe rzek polskich, w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska,  obejmujące także pobór prób ryb i mięczaków do analiz chemicznych, w celu oznaczenia kilkudziesięciu substancji szkodliwych dla środowiska, są prowadzone przez wybrane grupy specjalistów z całej Polski.

Pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska, ekspert, koordynator - prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, ekspert - dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, przy wsparciu dr Natalii Kochman-Kędziorymgr Elżbiety Hałoń, realizują badania monitoringowe na obszarze całego województwa podkarpackiego, jak również części województw: lubelskiego, małopolskiego i świętokrzyskiego. Obecnie w badaniach monitoringowych  rzek i jezior bierze udział kilka zespołów badawczych z całej Polski. Wartość całego projektu monitoringu wód śródlądowych w Polsce, koordynowanego przez Instytut Rybactwa Śródlądowego w Olszynie, wynosi ponad 60 mln zł. W tym roku podpisano kolejną umowę z Uniwersytetem Rzeszowskim, jako współwykonawcą projektu.

Serdecznie gratulujemy pracownikom ZEiOŚ realizacji kolejnego dużego projektu finansowanego ze źródeł zewnętrznych!


23.10.2023

Kolejna publikacja w prestiżowym czasopiśmie Science of the Total Environment

 

Po raz kolejny, międzynarodowe uznanie zyskały wyniki badań naukowych prowadzonych przez pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska (Instytut Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska). Publikacja pt. „Assessment of the viable effects of structural reconstruction of habitats in a mountain stream: a long-term study” ukazała się w prestiżowym czasopiśmie Science of the Total Environment (200 pkt MEiN, Impact Factor 10.754, wydawca Elsevier). Autorami publikacji są: dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, dr Joanna Szmuc i prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

W pracy przedstawiono wyniki kilkunastoletnich, kompleksowych badań w Karpatach, poświęconych reakcji biocenozy na renaturyzację koryt potoków. Karpaty to największe skupiska różnorodności biologicznej w Europie, również w odniesieniu do ekosystemów wodnych. Jednakże przekształcenia wynikające z działalności człowieka dotknęły zlewni wielu potoków. Autorzy wskazali, że liczne bariery zbudowane przez człowieka, zakłócają ciągłość ekologiczną wielu potoków i konieczna jest ich renaturyzacja.

Aby ocenić realne skutki renaturyzacji potoków karpackich, zespół badaczy przeprowadził analizy zespołów ryb, które są doskonałymi bioindykatorami stanu siedlisk w potoku. Autorzy wykazali pozytywne efekty zastosowania ramp kamiennych, jako rozwiązań technicznych do renaturyzacji małych potoków górskich. Udowodnili, że dzięki poprawnie przeprowadzonym zabiegom przywracającym ciągłość potoku, możliwe jest także odbudowanie siedlisk, które zapewniają rybom zarówno odpowiednie żerowiska, jak i miejsca do odbycia tarła oraz wzrostu narybku.

Autorzy w zaleceniach skierowanych do instytucji zarządzających środowiskiem wskazali, że ocena skutków renaturyzacji potoków górskich powinna być prowadzona w perspektywie długoterminowej. Tylko takie podejście może to pozwolić na wiarygodną ocenę skutków działań renaturyzacyjnych i, w razie potrzeby, szybkie wprowadzenie korekt. Podkreślili, że konieczne jest systematyczne monitorowanie stanu obiektów hydrotechnicznych przywracających ciągłość ekologiczną potoku.

Artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969723058576


 

01.10.2023

Prof. Krzysztof Kukuła w gronie osób szczególnie zasłużonych dla powstania i działalności Bieszczadzkiego Parku Narodowego

 

Podczas uroczystej sesji jubileuszowej konferencji z okazji 50 rocznicy utworzenia  Bieszczadzkiego Parku Narodowego, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony środowiska został wyróżniony statuetką „za szczególne zasługi w zakresie naukowego poznania oraz rozwijanie, promowanie i wspieranie ochrony przyrody i krajobrazu w Bieszczadzkim Parku Narodowym”.

Pan Profesor od wielu lat prowadzi badania naukowe na obszarze Bieszczadzkiego Parku Narodowego, których wyniki były opublikowane w prestiżowych czasopismach naukowych i dodatkowo, miały duże znaczenie praktyczne i zostały wykorzystane do przygotowania planów ochrony przyrody BdPN. Ponadto Profesor Krzysztof Kukuła aktywnie działa w Radzie Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego, której jest członkiem nieprzerwanie od 1991 roku. Przez kilka kadencji pełnił funkcję wiceprzewodniczącego, a obecnie jest przewodniczącym Rady.

Serdecznie gratulujemy tego wyróżnienia!


30.09.2023

Jubileusz 50-lecia Bieszczadzkiego Parku Narodowego

W 2023 roku Bieszczadzki Bark Narodowy obchodzi 50. rocznicę utworzenia. Z tej okazji, w dniach 29-30 września odbyła się jubileuszowa konferencja „Bieszczadzki Park Narodowy (1973-2023) – dorobek w zakresie ochrony zasobów przyrodniczych i krajobrazowych". Na konferencję zaproszeni zostali także pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska - prof. dr hab. Krzysztof Kukuładr hab. Aneta Bylak, prof. UR.

Konferencja była niezwykłą okazją nie tylko do świętowania okrągłej rocznicy, ale również do podsumowania działalności BdPN. Podczas konferencji odbyły się wystąpienia okolicznościowe zaproszonych Gości, projekcja filmu dokumentalnego „50 lat ochrony dziedzictwa przyrodniczego Bieszczadów Zachodnich” przygotowanego przez TVP Rzeszów przy współpracy z BdPN oraz prezentacje.

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła wspólnie z prof. dr hab. Bogdanem Zemankiem, wygłosił prelekcję pt. "Wkład Rady Naukowej BdPN w działalność Parku, podsumowanie wszystkich kadencji Rady". Z kolei podczas drugiej prezentacji, zatytułowanej "Ochrona i naukowe poznanie Bieszczadów", Pan Profesor omówił walory, funkcjonowanie i zagrożenia fauny Bieszczadzkiego Parku Narodowego.   

Relację z tego wydarzenia można również przeczytać na stronie Bieszczadzkiego Parku Narodowego:

https://www.bdpn.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=3684&Itemid=1


29.09.2023

Kształtowanie i ochrona środowiska wiodącym tematem jubileuszu 70-lecia odkrycia złóż siarki w Tarnobrzegu

W dniach 28-29 września w Muzeum-Zamku Tarnowskich w Tarnobrzegu odbywała się konferencja historyczno-ekologiczna pt. „Tarnobrzeskie Zagłębie Siarkowe – od odkrycia złóż siarki do cudu ekologii – 70. rocznica odkrycia złóż siarki”. Z Uniwersytetu Rzeszowskiego na konferencję zaproszono prof. dr hab. Krzysztofa Kukułędr hab. Anetę Bylak, prof. UR.
Pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska wystąpili tam w charakterze ekspertów, którzy w swojej pracy badawczej zajmowali się m.in. zagadnieniami związanymi z ekologicznymi aspektami rekultywacji obszaru dawnej kopalni siarki  w Tarnobrzegu. Wykład prof. dr hab. Krzysztofa Kukuły na temat ekosystemu Jeziora Tarnobrzeskiego stał się inspiracją do ożywionej dyskusji nad przyrodniczym znaczeniem zbiornika w Tarnobrzegu, ekologicznych skutków rekultywacji wyrobiska posiarkowego, czy świadczonych obecnie usługach ekosystemowych. Nie zabrakło także wątku dotyczącego możliwych zagrożeń ekosystemu jeziora.


28.08.2023

„Natura Bez Granic” - serial przyrodniczy realizowany z udziałem pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska

W ostatnią sobotę miał swoją premierę kolejny odcinek serialu przyrodniczego „Natura Bez Granic”, w którym o zwierzętach żyjących w górnym Sanie opowiadali pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska – prof. dr hab. Krzysztof Kukuła i dr hab. Aneta Bylak, prof. UR.
Zdjęcia do serialu realizowane były zarówno na odcinku Sanu granicznego znajdującego się w obrębie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, jak również w niżej położonym odcinku rzeki – u podnóża Otrytu.
Wszystkie odcinki serialu „Natura Bez Branic”, w którym przedstawione jest bogactwo przyrodnicze i różnorodność pogranicza polsko-ukraińskiego można obejrzeć na platformie VOD. Pracownicy ZEIOŚ wystąpili w odcinku 12.
https://vod.tvp.pl/programy,88/natura-bez-granic-odcinki,534842
Fot. Jan Mamoń


24.07.2023

Wakacyjne spotkanie z przyrodą w Bieszczadzkim Parku Narodowym

W piątek 21 lipca 2023 w Ośrodku Edukacji Ekologicznej Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach Dolnych, odbył się kolejny wykład w ramach „Wakacyjnych spotkań z przyrodą”. Prelekcję pt. „Wędrując wzdłuż bieszczadzkich potoków - spojrzenie rybim okiem… " wygłosił prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

Profesor opowiadał o faunie bieszczadzkich potoków – rybach, bezkręgowcach i ciekawostkach dotyczących ich biologii. Na zakończenie, pomiędzy uczestnikami spotkania a prelegentem, wywiązała się ciekawa dyskusja, która pozwoliła na poszerzenie wątków zawartych w prezentacji i rozbudowanie opowieści o podwodnym życiu górskich potoków i rzek.


01.06.2023

„Rozmyślania nad wodą” - artykuł prof. dr hab. Krzysztofa Kukuły w Gazecie Uniwersyteckiej

„Amerykańscy astronauci, którzy w grudniu 1968 r. w trakcie misji Apollo 8 spoglądali na Ziemię, nazwali ją „Błękitną planetą”. Wody, pokrywając ponad 70% powierzchni kuli ziemskiej, nadają jej niebieski kolor, co powoduje, że Ziemia wyraźnie różni się od innych planet Układu Słonecznego. Jednak co spowodowało, że mimo„wodnego charakteru” naszej planety,od dziesięcioleci mówimy o problemie niedoborów wody? Podsumowaniem tych niepokojów jest m.in. Raport o gospodarce wodnej na świecie (World Water Development Report – WWDR) z 2003 r., a potwierdzeniem, że sytuacja przez dwadzieścia lat nie uległa niestety poprawie, wydaje się być ogłoszenie roku 2023 Międzynarodowym Rokiem Słodkiej Wody.”

To pierwsze zdania artykułu opublikowanego w ostatnim wydaniu Gazety Uniwersyteckiej, stanowiącego podsumowanie rozważań na temat stanu zasobów wody na świecie. W publikacji można także przeczytać o tym, jak względem zasobów wody wygląda region nam najbliższy, tj. Podkarpacie. Artykuł przygotował i opatrzył komentarzem prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

Cały artykuł dostępny jest na stronie:
https://www.ur.edu.pl/pl/uniwersytet/gazeta-uniwersytecka/id-2023/marzec-kwiecien


22.05.2023

Przez lupę widać więcej… czyli kolejna edycja Pikniku Nauki z udziałem Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska

Piknik Nauki Eksploracje to cykliczne wydarzenie mające na, celu popularyzację nauki w plenerze, w samym centrum Rzeszowa. Tegoroczna edycja odbyła się 20 maja, a słoneczna pogoda przyciągnęła zarówno wielu wystawców jak i odwiedzających. Już po raz kolejny okazało się, że przez lupę (i mikroskop) widać więcej, a młodsi i starsi miłośnicy przyrody mogli podziwiać z bliska różnorodność życia w rzekach i potokach. Swoimi kolorami i formami przyciągały uwagę uczestników także porosty.
Oprócz pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska w organizację pikniku aktywnie włączyli się nasi nieocenieni studenci kierunku Ochrona środowiska, Oliwia Delimata, Julia Kwietniowska Aleksandra Wolanin i Hubert Półchłopek, którzy podczas samego wydarzenia opowiadali z pasją o ważkach, jętkach, chruścikach i innych ciekawych organizmach wodnych.


21.03.2023

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła członkiem Rady Naukowej Instytutu Ochrony Przyrody PAN

20 marca 2023 r. odbyło się posiedzenie Rady Naukowej Instytutu Ochrony Przyrody, Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, inaugurujące nową kadencję. W skład rady, oprócz pracowników IOP PAN, wchodzą także wybrane osoby z innych ośrodków naukowych w Polsce. Są to osoby cenione w środowisku naukowym ze względu na swoją wiedzę, doświadczenie badawcze i prowadzoną działalność naukową.
Miło nam poinformować, że w skład Rady Naukowej IOP PAN został powołany kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.
Więcej o Radzie Naukowej można przeczytać na stornie internetowej IOP PAN:
https://www.iop.krakow.pl/scientific_council_2_218.html


14.03.2023

Publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Joanny Szmuc

W czwartek 9 marca 2023 roku odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Joanny Szmuc. Była to kolejna w tym roku obroniona praca doktorska, wykonana w Zakładzie Ekologii i Ochrony Środowiska. Pracę zatytułowaną „Wpływ antropogenicznych zaburzeń siedlisk w potoku górskim na strukturę makrozoobentosu i ichtiofauny” doktorantka wykonywała pod kierunkiem promotora dr hab. Anety Bylak, prof. UR.

Recenzentami rozprawy doktorskiej byli: dr hab. Małgorzata Dukowska, prof. UŁ z  Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr hab. Antoni Amirowicz z Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, którzy wnioskowali o wyróżnienie rozprawy doktorskiej.

13 marca 2023 r. Rada Naukowa Kolegium Nauk Przyrodniczych podjęła uchwałę o nadaniu mgr Joannie Szmuc stopnia doktora, jak również o wyróżnieniu rozprawy doktorskiej. Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów w pracy naukowej i zawodowej!


03.03.2023

Uczniowie z Zespołu Szkół nr 2 w Rzeszowie gośćmi w Zakładzie Ekologii i Ochrony Środowiska

W czwartek 2 marca w Zakładzie Ekologii i Ochrony Środowiska już po raz kolejny gościliśmy uczniów z Zespołu Szkół nr 2 w Rzeszowie. Tym razem grupa wraz z opiekunem miała okazję wysłuchać dwóch wykładów. Uczniowie, w czasie zajęć prowadzonych przez dr hab. Anetę Bylak, prof. UR dowiedzieli się „Co łączy bobra z rekinem, czyli o związkach między gatunkami”, z kolei o tajemnicach glonów „W kałuży, na talerzu i w fabryce” opowiadała słuchaczom dr Natalia Kochman-Kędziora. Takie spotkania są zawsze dobrą okazją do podzielenia się naszą wiedzą z uczniami, którzy być może niebawem zasiądą w tych samych ławkach, ale już jako nasi studenci.


17.02.2023

Publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Magdaleny Tanony

2 lutego 2023 r. odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Magdaleny Tanony. Pracę zatytułowaną „Kształtowanie się epifitycznej i epiksylicznej bioty porostów świerka pospolitego pod wpływem naturalnych zaburzeń w drzewostanach Gorczańskiego Parku Narodowego” doktorantka wykonywała pod kierunkiem  promotora dr hab. Pawła Czarnoty, prof. UR. Recenzentami rozprawy doktorskiej byli: dr hab. Anna Łubek, prof. UJK (Zakład Biologii Środowiska, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach) i dr hab. Dariusz Kubiak, prof. UWM (Katedra Mikrobiologii i Mykologii, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie). 16 lutego 2023 r. Rada Naukowa Kolegium Nauk Przyrodniczych podjęła uchwałę o nadaniu mgr Magdalenie Tanonie stopnia doktora i wyróżnieniu rozprawy doktorskiej.  Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów w pracy naukowej!


18.01.2023

Kolejny projekt badawczy finansowany ze źródeł zewnętrznych realizowany przez ZEOŚ

Dzielimy się miłą informacją, że pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska, uzyskali finansowanie ze środków zewnętrznych na badania ichtiofauny oraz jej siedlisk w karpackich rzekach. Wartość projektu to 80 tys. złotych. Projekt „Monitoring ichtiofauny rzecznej w latach na potrzeby oceny stanu lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych” w latach 2022-2023, realizowany jest przez prof. dr hab. Krzysztofa Kukułę oraz dr hab. Anetę Bylak, prof. UR we współpracy z Instytutem Rybactwa Śródlądowego im. St. Sakowicza w Olsztynie.
Projekt realizowany jest częścią dużego, ogólnokrajowego projektu. Udział w nim Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska jest związany z pełnieniem przez pracowników eksperckiej roli w przygotowaniu i wdrażaniu krajowej metodyki oceny stanu ekologicznego wód płynących, opartej o stan ichtiofauny. Projekt jest realizowany zgodnie z programem Państwowego Monitoringu Środowiska, koordynowanego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Jego wyniki posłużą m.in. do opracowania krajowego raportu oceny stanu ekologicznego wód płynących.


Serdecznie gratulujemy!


16.01.2023

Uroczyste otwarcie Nocy Biologów 2023

W ostatni piątek, 13 stycznia 2023, na Uniwersytecie Rzeszowskim odbyła się kolejna edycja ogólnopolskiej akcji „Noc Biologów”. Jest to jedna z form popularyzacji nauk przyrodniczych. W tym roku motywem przewodnim Nocy Biologów była „Woda, jako źródło życia”, a rozpoczynający akcję referat plenarny pt. „Hydroekologia – czyli jak ratować ekosystemy rzeczne”, wygłosił prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

Pan Profesor w swoim wystąpieniu przypomniał, że wydarzeniem, które spowodowało wzrost zainteresowania stanem rzek w Polsce, była katastrofa na Odrze. Przedstawił jednak nie tylko aktualne i potencjalne zagrożenia stanu ekologicznego wód płynących w naszym kraju, lecz przede wszystkim pokazał, jak dbać o zasoby wodne, oraz wyjaśnił kluczową rolę hydroekologów w ratowaniu środowisk wodnych.

Tegoroczna Noc Biologów była doskonałą okazją dla uczniów, aby dowiedzieć się jak ciekawe i perspektywiczne jest studiowanie na kierunku Ochrona środowiska oraz kształcenie specjalistów, którzy w nieodległej przyszłości będą mogli włączyć się w działania służące ochronie zasobów wody. Absolwenci studiów I stopnia mogą bowiem na Uniwersytecie Rzeszowskim, studiując Ochronę środowiska, uzyskać tytuł magistra na unikatowej w skali Polski specjalności - Hydroekologii i zarządzaniu środowiskiem wodnym.


03.01.2023

O nietypowej zimowej aurze w Polskim Radio Rzeszów

 

Nowy 2023 rok przywitał nas dość wysokimi, jak na zimę, temperaturami. Choć warto przypomnieć, że początek stycznia 2022 był dość podobny. O pogodowych rekordach, anomaliach i ciepłej zimie rozmawiano na antenie Polskiego Radia Rzeszów. Gościem redaktor Iwony Piętak był prof. dr hab. Krzysztofa Kukuła. Poruszono wiele ważnych tematów związanych z pogodą i klimatem, rozmawiano też o tym w jaki sposób ciepła, bezśnieżna zima wpływa na przyrodę.

Całą rozmowę można odsłuchać na stronie Polskiego Radia Rzeszów: https://radio.rzeszow.pl/wiadomosci/z-prof-krzysztofem-kukula-rozmawiamy-o-skutkach-zmiany-klimatu?fbclid=IwAR2hyyyDWyh1848cO4Ra8sE9AukuktuyjBab2aQW1T1fYb3KIswSnYN692c


 

23.11.2022

Dyskusja nad energetyką jądrową w Polskim Radio Rzeszów

23.11.2022.jpg [125.01 KB]

W środowe popołudnie 23 listopada gośćmi redaktora Macieja Adamskiego byli prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska oraz dr Sławomir Wolski z Politechniki Rzeszowskiej. Tematem audycji Jestem za, jestem przeciw były plany budowy w Polsce elektrowni jądrowych. Dr Sławomir Wolski przybliżył słuchaczom zagadnienia związane z budową, działaniem i eksploatacją elektrowni, podczas gdy prof. dr hab. Krzysztof Kukuła analizował potencjalny wpływ jej lokalizacji i funkcjonowania na środowisko przyrodnicze. Godzinna dyskusja na antenie Polskiego Radia Rzeszów pozwoliła słuchaczom na bliższe zaznajomienie się z tematem szeroko obecnie dyskutowanym w przestrzeni publicznej.


22.11.2022

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła prelegentem podczas Karpackiej Konferencji Ministerialnej

22.11.2022.jpg [164.02 KB]

W ramach polskiego przewodnictwa Konwencji Karpackiej, 22 listopada odbyła się w Rzeszowie Karpacka Konferencja Ministerialna. Udział w niej wzięli ministrowie oraz przedstawiciele ministerstw z Polski, Czech, Słowacji, Ukrainy, Węgier, Rumunii oraz Serbii. Uczestnikami spotkania byli także: szef sekretariatu Konwencji Karpackiej Harald Egerer z Austrii, Elisabeth Sellwood (szefowa Environment and Security Unit, Unit Environment) oraz przedstawiciele innych międzynarodowych organizacji (m.in. Forest Europe, Konwencja Alpejska). Na konferencji rozmawiano o potencjale przyrodniczym Karpat, zagrożeniach środowiska przyrodniczego i działaniach ochronnych, a także o wpływie wojny w Ukrainie na środowisko naturalne.

Referat wprowadzający (keynote) konferencji pt. “Carpathians - biodiversity hotspot of Europe. Importance of the Carpathian biodiversity for restoration, resilience and protection of the European and global biodiversity, dotyczący bioróżnorodności Karpat, wygłosił prof. dr hab. Krzysztof Kukuła. Profesor w swoim wystąpieniu podkreślał, że Karpaty to szczególne dziedzictwo przyrodnicze wszystkich państw położonych na ich obszarze. Mówił o ich znaczeniu oraz roli, jaką spełniają w zachowaniu europejskiej i globalnej bioróżnorodności. Wskazał też na główne zagrożenia dla górskich ekosystemów: wylesianie, masowa turystyka czy fragmentacja siedlisk wielu kluczowych gatunków.

Konferencja Ministerialna miała charakter zamknięty, a Pan Profesor, jedyny w tym szacownym gronie przedstawiciel środowiska naukowego, przedstawił pełne tło naukowo-badawcze do dalszej dyskusji. To prestiżowe wydarzenie organizowane w ramach Carpathian Convention było długo wyczekiwane.

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła pełni obecnie funkcję przewodniczącego Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego, z którym związany jest od początku jego istnienia, a ponad to prowadzi badania naukowe w różnych regionach Karpat. O Konferencji i znaczeniu Konwencji Karpackiej dla państw regionu można przeczytać na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Samorządu Województwa Podkarpackiego.

Autor fotografii z konferencji: P. Wasiak


28.10.2022

"Jak przetrwać gdy wszystko wokół płynie" - warsztaty dla uczniów Zespołu Szkół nr 2 w Rzeszowie

27.10.2022.jpg [165.80 KB]

"Jak przetrwać, gdy wszystko wokół płynie?” Na to pytanie, będące równocześnie tematem warsztatów, starali się odpowiedzieć jego uczestnicy. 27 października 2022 roku uczniowie Zespołu Szkół nr 2 w Rzeszowie wzięli udział w warsztatach prowadzonych przed prof. dr hab. Krzysztofa Kukułę, dr hab. Anetę Bylak, prof. UR, dr Natalię Kochman-Kędziorę oraz mgr Elżbietę Hałoń. Podczas zajęć uczniowie mieli okazję poznać bliżej różnorodność organizmów wodnych. Obserwowali gatunki ryb, a użyciem lup i mikroskopów oznaczali m.in. bezkręgowce wodne, w tym larwy wodnych owadów oraz różne grupy glonów, które to organizmy są doskonałymi wskaźnikami jakości wód. Była to także doskonała okazja, aby dowiedzieć się więcej o kierunku Ochrona środowiska.


28.09.2022

Uroczyste otwarcie "Chatki Puchatka" w Bieszczadach

chatka puchatka.jpg [73.72 KB]

 

24 września dokonano uroczystego otwarcia „Chatki Puchatka” w Bieszczadach. W tej uroczystości brał również udział Przewodniczący Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

Schron Turystyczny BdPN „Chatka Puchatka” na Połoninie Wetlińskiej to najwyżej położone (1228 m n.p.m.) schronisko i obiekt noclegowy w Bieszczadach. Jako obiekt całoroczny funkcjonuje od 1967 roku, jednak dopiero wiosną 2020 roku rozpoczęła się jego gruntowna przebudowa. W rzeczywistości powstał zupełnie nowy, nowoczesny obiekt. Wybudowano również zbiorniki na deszczówkę, które mają zaspokoić potrzeby wody do celów sanitarnych, powstała też oczyszczalnia ścieków i toalety dla turystów. Inwestycja została zaplanowana na 4,2 mln złotych, zaś środki pochodziły m.in. z funduszy unijnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego oraz z budżetu państwa. Po uroczystym otwarciu, schronisko zostało ponownie oddane do użytku. W Chatce znajduje się sezonowa dyżurka Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, Posterunek Meteorologiczny IMiGW, a także baza dla straży Parku.

Warto nadmienić, że pomysłodawcą nazwy „Chatki Puchatka” jest polski żeglarz Leonid Teliga - pierwszy Polak, który samotnie okrążył Ziemię na drewnianym jachcie s/y Opty (w latach 1967–1969).


19.09.2022

Uchwała Polskiego Towarzystwa Hydrobiologów Polskich w sprawie katastrofy w Odrze

odra.jpg [155.03 KB]

 

Na XXV Zjeździe Hydrobiologów Polskich podjęto uchwałę Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego (PTH) w sprawie katastrofy w Odrze i koniecznej zmiany systemu gospodarowania rzekami w Polsce. W dyskusji nad uchwałą uczestniczyli także przedstawiciele naszego Zakładu, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła oraz dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, która była też moderatorką panelu dyskusyjnego poświęconego katastrofie w Odrze.

PTH zrzesza niemal 400 członków, zatrudnionych w 30 jednostkach naukowych w Polsce. Są oni specjalistami w zakresie funkcjonowania, ochrony i renaturyzacji wód. Reprezentują nauki przyrodnicze i inżynieryjne. Jak zapisano w opublikowanej uchwale, "Członkowie Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego oraz niezrzeszeni w nim hydrobiolodzy uczestniczący w Jubileuszowym, XXV Zjeździe Hydrobiologów Polskich stanowczo nie zgadzają się z koncepcją budowy stopni wodnych, pod pretekstem poprawy stosunków wodnych w Odrze oraz twierdzeniem, że ich powstanie zapobiegnie kolejnym katastrofom ekologicznym w tej rzece (…). Koncepcję tę uważamy za błędną, sprzeczną z obecnym stanem wiedzy naukowej i nieuzasadnioną ekonomicznie. Progi i będące ich konsekwencją piętrzenia zmniejszą prędkość przepływu wody. W wyniku tego, przy silnym obciążeniu dorzecza Odry biogenami i wysokich temperaturach, organizmy fitoplanktonowe uzyskają znacznie lepsze warunki do wzrostu, generując częstsze toksyczne zakwity, szkodliwe zarówno dla ekosystemu, jak i otoczenia społecznego i gospodarczego rzeki. W efekcie budowy progów, oprócz toksycznych glonów Prymnesium parvum, w Odrze, Wiśle i innych uregulowanych rzekach mogą pojawić się masowo także toksyczne cyjanobakterie (sinice)".

PTH zaapelowało też o wstrzymanie realizacji planów dalszej regulacji Odry, Wisły i innych rzek oraz stworzenie planu zmniejszenia negatywnego wpływu człowieka na wody powierzchniowe. Autorzy Uchwały ostrzegli również, że obserwowana na Odrze katastrofa ekologiczna może nie być zdarzeniem jednorazowym, o ile nie zostaną podjęte strategiczne działania. "Aby zminimalizować prawdopodobieństwo pojawiania się podobnych katastrof w Odrze, Wiśle i w innych polskich rzekach, należy stworzyć skuteczny, ogólnokrajowy system dedykowany temu zadaniu".

Link do pełnego tekstu uchwały:  http://www.pth.home.pl/portal/

O stanowisku PTH w mediach: https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C93634%2Cpolskie-towarzystwo-hydrobiologiczne-przeciwne-wobec-budowie-stopni-na-odrze


18.07.2022

Nasza Koleżanka wybrana w skład Zarządu Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego

18.07.2022.jpg [212.46 KB]

Kandydatura dr hab. Anety Bylak, prof. UR, na członka Komisji Rewizyjnej Krakowskiego Zarządu Oddziału Polskiego Towarzystwa Hydrobiologicznego na lata 2022-2025, została poparta jednogłośnie w wyborach korespondencyjnych. W dniu 14.07.2022 r. zebrała się Komisja Skrutacyjna, a wyniki wyborów ogłoszono kilka dni temu. Serdecznie gratulujemy Naszej Koleżance!


13.07.2021

Publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Łukasza Furmanka

ŁF.jpg [113.22 KB]


31 maja 2022 r. odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Łukasza Furmanka. Pracę zatytułowaną „Wpływ kompleksu substancji porostowych na wybrane grzyby glebowe” doktorant wykonywał pod kierunkiem  promotora dr hab. Pawła Czarnoty, prof. UR oraz dr inż. Agaty Tekieli. Recenzentami rozprawy doktorskiej byli: prof. dr hab. Lucyna Śliwa (Instytut Botaniki Polskiej Akademii Nauk im. Władysława Szafera w Krakowie) i dr hab. inż. Wojciech Pusz, prof. UPrz (Zakład Fitopatologii i Mykologii, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu). 12 lipca 2022 r. Rada Naukowa Kolegium Nauk Przyrodniczych podjęła uchwałę o nadaniu mgr Łukaszowi Furmankowi stopnia doktora i wyróżnieniu rozprawy doktorskiej.  Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów w pracy naukowej!


14.06.2022

Uczniowie Zespołu Szkół Agroprzedsiębiorczości uczestniczyli w warsztatach z bioindykacji środowiska

warsztaty 16.06.2022.jpg [131.42 KB]

Wczoraj, 13 czerwca, Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska odwiedzili uczniowie Technikum nr 13 przy Zespole Szkół Agroprzedsiębiorczości w Rzeszowie, z klasy o profilu: Technik ochrony środowiska. Uczniowie brali udział w warsztatach praktycznych z bioindykacji środowiska, podczas których m.in. oznaczali bezkręgowce wodne, w tym larwy wodnych owadów, będące doskonałymi wskaźnikami jakości wód. Mieli także okazję dowiedzieć się więcej o kierunku Ochrona środowiska na Uniwersytecie Rzeszowskim.


25.05.2022

Dzień Otwarty i Targi Pracy na Uniwersytecie Rzeszowskim

Dni otwarte UR_800.jpg [140.35 KB]

24 maja 2022 roku odbyły się na Uniwersytecie Rzeszowskiem Targi Pracy połączone z Dniem Otwartym. Od godziny 9:00 rano w holu budynku A0 przy ul. Pigonia każdy z Instytutów miał okazję przestawić ofertę edukacyjną i opowiedzieć o pracy naukowej. W ten dzień aktywnie włączyli się także pracownicy naszego Zakładu. Mieliśmy okazję spotkać wielu uczniów, którzy wraz z opiekunami odwiedzili Uniwersytet, a którym z przyjemnością przedstawiliśmy ofertę edukacyjną Instytutu Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska. Opowiedzieliśmy również jak wyglądają zajęcia m.in. na kierunku Ochrona środowiska, jak i życie studenckie w Rzeszowie.


23.05.2022

Spotkanie z nauką w plenerze, czyli Piknik Nauki Eksploracje 2022

piknik nauki_800.jpg [173.51 KB]

W ostatnią sobotę, 21 maja 2022, w Rzeszowie odbył się Piknik Nauki „Eksploracje”. Z każdą kolejną edycją wydarzenie przyciąga zarówno wystawców jak i odwiedzających – pasjonatów nauki. Pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska z pomocą studentów kierunku Ochrona Środowiska mieli okazję zaprezentować czym zajmują się w codziennej pracy naukowej. A uczestnicy przy pomocy lup i mikroskopów mogli przekonać się co żyje w kropli wody i jakie organizmy można spotkać na dnie rzek i potoków. Dużym zainteresowaniem cieszył się także kolorowy świat porostów.

Piknik Nauki to doskonała okazja, aby w plenerze, a nie w salach wykładowych i laboratoriach opowiedzieć jak ciekawe jest studiowanie przyrodniczych kierunków w Instytucie Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska.  

Warsztaty zorganizowane przez pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska podczas Pikniku Nauki "Eksplorcje":

  • Życie na dnie rzeki – jak przetrwać gdy wszystko wokół płynie?
  • Przez lupę widzi się więcej, czyli fascynujący świat porostów
  • Świat w kropli wody

10.05.2022

Innowacyjne podejście do zarządzania piętrzeniami bobrowymi znalazło międzynarodowe uznanie

Publikacja_stronaZEiOŚ.JPG [3.95 MB]

Innowacyjne podejście do zarządzania piętrzeniami bobrowymi w potokach górskich, zaproponowane przez pracowników UR, znalazło międzynarodowe uznanie. Wyniki badań prowadzonych przez pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska (Instytut Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska) opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Science of the Total Environment (200 pkt MEiN, Impact Factor 7.96). Autorami publikacji pt. „Impact of fine-grained sediment on mountain stream macroinvertebrate communities: Forestry activities and beaver-induced sediment management” są: dr hab. Aneta Bylak, prof. UR i prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

W publikacji przedstawiono wyniki kilkuletnich, kompleksowych badań w Międzynarodowym Rezerwacie Biosfery „Karpaty Wschodnie”. Autorzy wskazali, że choć osady drobnoziarniste są naturalnym składnikiem systemów rzecznych, to działalność człowieka może powodować dramatyczny wzrost ich ilości. Na obszarach górskich źródłem osadów zakłócających funkcjonowanie ekosystemów wodnych jest często gospodarka leśna. W pracy testowano hipotezę, że biocenozy w badanych potokach będą się różnić stopniem zniekształcenia, w zależności od intensywności prac leśnych w zlewni. Autorzy wykazali, że zamulanie dna potoków górskich  może zaburzyć strukturę sieci troficznych całych ekosystemów. Jednocześnie, w pracy przedstawiono dowody na pozytywny wpływ obecności bobrów na terenach lasów eksploatowanych gospodarczo. Stawy bobrowe akumulując osady, hamują degradację potoków i przyczyniają się do odtworzenia naturalnej struktury biocenozy.  Wychwytywanie i magazynowanie drobnych osadów w stawach bobrowych może przyspieszyć procesy rewitalizacji cieków górskich.

Dobre praktyki eksploatacji lasów, zwłaszcza na obszarach górskich, powinny uwzględniać inżynierską działalność bobrów poprzez zachowanie budowanych przez nie tam i stawów.

Artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969722021726


16.02.2022

Kampus „Zalesie” i zlewnia potoku Matysówka bohaterami prestiżowej publikacji naukowej

Publikacja_GA_900.jpg [210.52 KB]

Miło nam podzielić się informacją, że w ostatnich dniach w czasopiśmie Science of the Total Environment (6 miejsce na świecie wg rankingu Scopus – Environmental Engineering, 200 pkt MEiN, Impact Factor 7.96) ukazała się publikacja pracowników Instytutu Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska, która powstała we współpracy ze studentami trzech kierunków studiów prowadzonych na UR.

Autorami publikacji pt. „Small stream catchments in a developing city context: The importance of land cover changes on the ecological status of streams and the possibilities for providing ecosystem services” są: Aneta Bylak, Krzysztof Kukuła, Bernadetta Ortyl, Elżbieta Hałoń, Agata Demczyk, Kinga Janora-Hołyszko, Justyna Maternia, Łukasz Szczurowski i Jolanta Ziobro.

Artykuł ma charakter interdyscyplinarny i jest efektem współpracy pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska oraz Zakładu Ochrony Przyrody i Ekologii Krajobrazu. Z własnej inicjatywy, w 2016 roku w część badań terenowych i laboratoryjnych zaangażowali się członkowie Koła Naukowego Przyrodników: cztery studentki kierunku Ochrona Środowiska, studentka kierunku Odnawialne Źródła Energii i Gospodarka Odpadami oraz student kierunku Biologia.

W publikacji przedstawiono wyniki badań rozpoczętych jeszcze na początku lat 90. ubiegłego wieku, a zakończonych w roku 2017. W artykule zwrócono uwagę na fakt zachowania przez zlewnię potoku Matysówka wielu walorów przyrodniczych, pomimo szybko postępującej urbanizacji. Zaskakujące jest to, że jeszcze w latach 90. potok ten był silnie zdegradowany, choć zlewnia pozostawała jeszcze poza strefą miejską. Współcześnie, mimo braku działań ukierunkowanych na jego rewitalizację, stan potoku wyraźnie się poprawił, a w  szeregu cech zlewni  dostrzec można duży potencjał przyrodniczy. W analizach walorów krajobrazu miejskiego dostrzega się znaczenie naturalnych obszarów w miastach, a są one często nazywane „przestrzeniami zielonymi” (green spaces) np. pozostałości lasów czy łąk, oraz „przestrzeniami niebieskimi” (blue spaces) tj. naturalnymi zbiornikami i ciekami wodnymi. Gdy w miastach brakuje takich obszarów, próbuje się wprowadzać, często kosztowne, „substytuty naturalności”, np. tworząc ogrody na dachach czy budując oczka wodne. Przykład potoku Matysówka pokazuje, że przemiany gospodarcze w obszarach podmiejskich mogą w sposób nieplanowany, stworzyć szansę na utworzenie wartościowego terenu wypoczynkowego dla mieszkańców miasta. Niezbędne są jednak dodatkowe działania rewitalizacyjne i inwestycyjne. Zanik działalności rolniczej i procesy sukcesyjne na dawnych gruntach rolnych zapoczątkowały spontaniczny proces odbudowy strefy buforowej wzdłuż potoku. Obecnie znaczna część jego zlewni to nieużytki, na które wchodzą drzewa i krzewy. Sprzyjającą regeneracji i zachowaniu walorów przyrodniczych cechą zlewni Matysówki jest duże nachylenie terenu zniechęcające do zabudowy. Autorzy publikacji sugerują, że na aktualnym etapie rozwoju miasta, gdy zabudowa miejska nie jest w tym rejonie jeszcze zbyt gęsta, istnieje duża szansa na „zarezerwowanie terenu” dla półnaturalnej, funkcjonalnej otuliny nadbrzeżnej. Potok Matysówka w połączeniu z płatami lasów i zadrzewień oraz istniejącym zabytkowym parkiem w Zalesiu z drzewami pomnikowymi i chronionymi gatunkami roślin, mógłby stanowić obszar rekreacyjny. Autorzy podkreślili, że dalsza poprawa stanu ekologicznego potoku i jego zlewni, w powiązaniu z zachowaniem mozaiki siedlisk, może zwiększyć możliwość korzystania z tzw. usług ekosystemowych (ecosystem services), w tym zaopatrzenie w czystą wodę, regulację jakości powietrza i temperatury w mieście, oraz zapewnianie rekreacji, a w konsekwencji utrzymanie dobrej fizycznej i psychicznej kondycji mieszkańców Rzeszowa oraz studentów naszego Uniwersytetu ;)

Artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969721070509


27.01.2022

Analiza wpływu suszy na funkcjonowanie populacji ryb w dopływach rzeki San doceniona przez prestiżowe czasopismo naukowe

SciRep_Kukuła,Bylak.jpg [218.66 KB]

Prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów wód płynących jest uwarunkowane ciągłością w kilku wymiarach: podłużnym (tj. góra–dół potoku), bocznym (tj. tereny zalewowe–koryto), pionowym (tj. wody powierzchniowe–wody podziemne). Rosnąca ingerencja człowieka doprowadziła do degradacji niektórych ekosystemów wód płynących i przyczyniła się do zaburzenia ich ciągłości ekologicznej. Jednym z najważniejszych problemów jest regulacja rzek, której konsekwencją jest zwiększona erozja denna koryta, powodująca obniżenie poziomu wód gruntowych. Dodatkowo, w potokach częste są bariery poprzeczne takie jak progi, przepusty czy brody z płyt betonowych, a „efekt bariery” potęgowany jest przez niskie stany wód. Często dochodzi do całkowitego lub częściowego wysychania potoków, co zaobserwowano na wszystkich kontynentach. Ale nawet, gdy potok wyschnie, ryby mogą zasiedlić ponownie wypełniony wodą odcinek potoku, jeśli przeżyją w bardziej zasobnych w wodę głębszych odcinkach, lub podpłyną z rzeki głównej. Przeprowadziliśmy 10-letnie badania w potoku karpackim, by ocenić skutki ekologiczne jego renaturyzacji cieków, analizując możliwość sezonowego braku ciągłości hydrologicznej spowodowanej suszą. Otrzymane wyniki wskazały, że usunięcie barier może zrehabilitować ich szkodliwy wpływ na populacje ryb rzecznych. Po usunięciu barier poprzecznych, wiosną, gdy w potoku płynęło dużo wody, w dolnym jego odcinku pojawiały się ryby migrujące w górę z Sanu. Jednak latem, odcinkowe wysychanie potoku spowodowało powstanie filtra środowiskowego. W konsekwencji, po usunięciu bariery tylko dwa małe gatunki tj. śliz i strzebla potokowa, które tolerują okresowy spadek stężenia tlenu i wzrost temperatury wody, w środkowej części potoku utworzyły stabilne populacje. W pracy znalazły się też zalecenia dla instytucji zarządzających środowiskiem, m.in. podkreśliliśmy, że także potoki okresowo wysychające powinny być udrażniane, gdyż jak wykazano, dostarczają one rybom ważnych refugiów, mogą być także miejscem rekrutacji i wzmacniać populacje ryb w rzece głównej.

Cały artykuł: Kukuła K., Bylak A. 2022. Barrier removal and dynamics of intermittent stream habitat regulate persistence and structure of fish community. Scientific Reports 12: 1512. można przeczytać na stronie: https://www.nature.com/articles/s41598-022-05636-7

 


18.01.2022

Hydroekologia i zarządzanie środowiskiem wodnym – nowa specjalność na studiach II stopnia

www_nowa specjalność.jpg [190.60 KB]

Miło nam poinformować, że od semestru letniego 2021/2022 rusza nowa specjalność na kierunku Ochrona środowiska. Władze Uniwersytetu Rzeszowskiego pozytywnie zaopiniowały zmiany w programie kształcenia, co oznacza, że nową specjalność będą mogli wybrać studenci, którzy już 28 lutego 2022 rozpoczną studia na pierwszym roku II stopnia.

Hydroekologia i zarządzanie środowiskiem wodnym to wyjątkowa specjalność. Realizowany program studiów uwzględnia zagadnienia związane ze zmianami klimatycznymi, niedoborami wody i ekologicznymi skutkami suszy. Dzięki licznym ćwiczeniom laboratoryjnym oraz terenowym poruszane są zagadnienia dotyczące stosowania różnych metod oceny stanu ekosystemów wodnych, sposoby rekultywacji środowisk wodnych oraz metody i techniki ochrony i restytucji fauny wodnej.

Nowa specjalność oraz zmiany w programie studiów to jeden z efektów wieloletniej współpracy z instytucjami działającymi na rzecz ochrony przyrody i środowiska (m.in. Bieszczadzkim, Magurskim i Gorczańskim Parkiem Narodowym, Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Rzeszowie oraz Lasami Państwowymi). Konsultacje pozwoliły na lepsze dostosowanie programu studiów do potrzeb rynku pracy i są odpowiedzią na zapotrzebowanie na specjalistów z zakresu zarządzania środowiskami wodnymi i ochrony zasobów wody.


17.01.2022

 O porostach i glonach podczas Nocy Biologów 2022

noc biologów 2022.jpg [169.10 KB]

 

W ostatni piątek, 14 stycznia 2022 odbyła się kolejna edycja „Nocy Biologów”. Ta ogólnopolska impreza ma na celu popularyzowanie wśród uczniów (ale i dorosłych) szeroko pojętej wiedzy biologicznej, w tym w tym biologii stosowanej, czyli ochrony środowiska i przyrody. Od kilku lat w „Nocy Biologów” uczestniczy również Uniwersytet Rzeszowski. Pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska zawsze aktywnie wspierają takie akcje opowiadając o ekologii i ochronie środowiska, więc także w tym roku przyłączyli się do tego wydarzenia prowadząc warsztaty dla szkół. Dr hab. Paweł Czarnota, prof. UR wraz z doktorantką, mgr Magdaleną Tanona oraz studentami prowadzili warsztaty pt. Związek na całe życie - czyli rzecz o naturze porostów. Z kolei poszukiwacze „piękna w skali mikro” wzięli udział w warsztatach Fantastyczne... glony i jak je znaleźć? prowadzone m.in. przez dr Natalię Kochman-Kędziora. Warsztaty dla uczniów to świetna okazja do poznania pracy Uniwersytetu z perspektywy naukowca i studenta… Być może za kilka lat spotkamy poznanych uczniów ponownie, jako studentów Ochrony środowiska na Uniwersytecie Rzeszowskim!


20.12.2021

Pracownicy ZEiOŚ zaangażowani w Program Współpracy Transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina

Współpraca Transgraniczna-fot.png [717.66 KB]

 

Od wielu lat pracownicy Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska współpracują z tzw. otoczeniem zewnętrznym, wpierając różnego rodzaju pro-środowiskowe działania i projekty, zarówno w skali lokalnej, krajowej jak i międzynarodowej. Ostatnio zaangażowali się w projekt realizowany przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej, w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska–Białoruś–Ukraina 2014-2020 (nr Projektu PLBU.01.02.00-18-0969/19-00).

W ramach tej współpracy, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła oraz dr hab. Aneta Bylak, prof. UR wygłosili referat plenarny podczas konferencji „Karpaty – kraina ryb wędrownych / Карпати країна мігруючих риб / The Carpathian mountains - the land of migratory fishes”. Referat miał na celu zaprezentowanie międzynarodowej grupie słuchaczy walorów przyrodniczych rzek i potoków karpackich. Po zakończeniu prelekcji odbyła się ożywiona dyskusja, którą prowadzono w trzech językach!


29.10.2021

Warsztaty „Mikroskopowa dżungla – glony inne niż myślisz”

29.10.2021_2.jpg [105.44 KB]

28 października 2021 grupa uczniów ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Ustrzykach Dolnych, wraz z opiekunami, przyjechała na Uniwersytet Rzeszowski, gdzie wzięła udział m.in. w warsztatach prowadzonych przez pracowników Instytutu Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska. Spotkanie z nauką w ramach warsztatów „Mikroskopowa dżungla – glony inne niż myślisz” cieszyło się ogromnym zainteresowaniem uczestników. Uczniowie pracując przy mikroskopie obserwowali różne grupy glonów, różniące się nie tylko barwą ale i kształtem komórek. Młodych pasjonatów nauki zachwycił mikroświat zielenic, sinic i okrzemek. Warsztaty prowadziły dr hab. Teresa Noga, prof. UR (Zakład Gleboznawstwa, Chemii Środowiska i Hydrologii) oraz nasza koleżanka z Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska - dr Natalia Kochman-Kędziora. Uczniowie, na zakończenie warsztatów przyznali, że zupełnie nie spodziewali się, że w wodzie żyje tak dużo różnorodnych mikroorganizmów i wiele z nich wygląda jak małe dzieła sztuki.

Warsztaty zostały zorganizowane w ramach współpracy Uniwersytetu Rzeszowskiego ze szkołami i miały na celu promocję nauk przyrodniczych, w tym szeroko pojętej ochrony środowiska i przyrody. Być może za kilka lat uczestnicy tych warsztatów zostaną studentami kierunku Ochrona środowiska i nabędą umiejętności oceny stanu ekologicznego środowisk wodnych w oparciu o glony i inne bioindykatory.


27.10.2021

Prezentacja kierunku OCHRONA ŚRODOWISKA na Radzie Społeczno-Gospodarczej KNP

27.10.2021_2.jpg [121.75 KB]

Wczoraj, 26.10.2021 odbyło się kolejne posiedzenie Rady Społeczno-Gospodarczej działającej przy Kolegium Nauk Przyrodniczych. Rada skupia ponad 30 instytucji publicznych, organizacji i przedsiębiorstw działających w obszarze nauk przyrodniczych. Kierunek Ochrona środowiska od lat jest wspierany m.in. przez Bieszczadzki Park Narodowy, Magurski Park Narodowy, Gorczański Park Narodowy, Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Rzeszowie  czy Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych.

Podczas spotkania prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, kierownik kierunku Ochrona środowiska, zaprezentował kierunek zwracając szczególną uwagę na profil absolwenta oraz jego doskonałe przygotowanie do podjęcia pracy zawodowej w różnorodnych instytucjach związanych z ochroną środowiska, ochroną przyrody, zarządzaniem środowiskiem wodnym, czy gospodarką odpadami.

Pan Profesor K. Kukuła, zwrócił także uwagę na praktyczny charakter studiów, gdzie oprócz zajęć w laboratoriach, studenci mają okazję rozwinąć swoje umiejętności i poszerzyć kwalifikacje podczas licznych zajęć terenowych, praktyk studenckich oraz szkoleń i warsztatów. Podczas dyskusji, która wywiązała się po prezentacji, przedstawiciele zaproszonych instytucji zaakcentowali ogromną dbałość zespołu programowego kierowanego przez prof. Krzysztofa Kukułę o wysoki poziom programu studiów, gwarantujący wykształcenie przyszłych ekspertów ds. ochrony środowiska. Podkreślili, że chętnie zatrudniają absolwentów Ochrony środowiska z naszego uniwersytetu, gdyż są to osoby bardzo dobrze przygotowane i świetnie wpisujące się w aktualne potrzeby rynku pracy. Pan dyrektor  Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska zwrócił uwagę, że w świetle zmieniających się przepisów dotyczących ochrony środowiska zapotrzebowanie na dobrze przygotowanych absolwentów tego kierunku wzrośnie i kolejne roczniki absolwentów OŚ z Uniwersytetu Rzeszowskiego bez problemu znajdą atrakcyjną pracę.


01.10.2021

Dr Natalia Kochman-Kędziora członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Fykologicznego

01.10.2021_2.jpg [113.79 KB]

29 września 2021 roku, podczas walnego zebrania członków Polskiego Towarzystwa Fykologicznego odbyły się wybory zarządu na kolejną trzyletnią kadencję (2021–2024). Miło nam poinformować, że w skład Prezydium Zarządu została wybrana dr Natalia Kochman-Kędziora, która pełnić będzie funkcję zastępcy sekretarza generalnego. Polskie Towarzystwo Fykologiczne zrzesza polskich fykologów (algologów) z placówek naukowych, uczelni i stacji terenowych, prowadzących badania w zakresie taksonomii i ekologii sinic i glonów. Wybór do prezydium zarządu jest dla dr Natalii Kochman-Kędziora ogromnym wyróżnieniem, stąd serdecznie tej nominacji gratulujemy.

Więcej informacji na temat Polskiego Towarzystwa Fykologicznego można znaleźć na stronie internetowej: www.fykologia.pl


20.09.2021

Zwiększenie wartości projektu realizowanego przez pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska

20.09.2021.jpg [401.21 KB]

Jest nam niezwykle miło poinformować, że projekt „Monitoring ichtiofauny rzecznej w latach 2019-2022 na potrzeby oceny stanu lub potencjału ekologicznego jednolitych części wód powierzchniowych” realizowany przez prof. dr hab. Krzysztofa Kukułę oraz dr hab. Anetę Bylak prof. UR we współpracy z Instytutem Rybactwa Śródlądowego im. St. Sakowicza w Olsztynie otrzymał zwiększenie finansowania prowadzonych badań do ponad 200 tys. złotych. Projekt realizowany jest od 2019 w karpackich rzekach i jest częścią dużego, ogólnokrajowego projektu. Udział w nim Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska jest ogromnym wyróżnieniem i docenieniem umiejętności i wiedzy pracowników. Projekt jest realizowany zgodnie z programem Państwowego Monitoringu Środowiska, koordynowanego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Jego wyniki posłużą m.in. do opracowania krajowego raportu oceny stanu ekologicznego wód płynących.

Serdecznie gratulujemy!


11.09.2021

Kolejna kadencja prof. Krzysztofa Kukuły w Regionalnej Radzie Ochrony Przyrody

11.09.2021.jpg [184.44 KB]

Regionalna Rada Ochrony Przyrody  jest organem opiniodawczo-doradczym w zakresie ochrony przyrody, działającym przy regionalnym dyrektorze ochrony środowiska. Członkami Rady są osoby ze świata nauki, praktyki i organizacji społecznych, którzy aktywnie działają na rzecz ochrony przyrody. Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dr Wojciecha Wdowika, w skład Regionalnej Rady Ochrony Przyrody (na kadencję 2020-2025) został powołany kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska prof. dr hab. Krzysztof Kukuła. Jest to kolejna, już piąta, kadencja Pana Profesora w Radzie (wcześniej Wojewódzkiej Radzie Ochrony Przyrody). Dodatkowo, przez trzy kadencje, do 2020 roku, Pan Profesor pełnił funkcję przewodniczącego. Prof. K. Kukuła jest cenionym specjalistą z dziedziny ekologii i hydrobiologii, autorem wielu publikacji o tematyce przyrodniczej, w których zwraca szczególną uwagę na negatywne skutki antropopresji i ochronę przyrody województwa podkarpackiego.


09.09.2021

Ogólnopolska Konferencja Zoologiczna zakończona wielkim sukcesem

Fot_strona_UR-2.jpg [8.07 MB]

7 września, punktualnie o godzinie 9:00, Jego Magnificencja Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego, prof. dr hab. Sylwester Czopek, otworzył Ogólnopolską Konferencję Zoologiczną pt. „Zoologia dziś: trendy, wyzwania, kierunki na przyszłość”. Organizatorami tego wydarzenia były: Zakład Ochrony Przyrody i Ekologii Krajobrazu oraz Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska (Instytut Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska), przy wsparciu Polskiego Towarzystwa Zoologów.

Na konferencji zaprezentowano najnowsze osiągnięcia polskich zoologów, oraz wskazano aktualne kierunki badań i sposoby rozwiązywania problemów ochrony fauny w dobie kryzysu ekologicznego. Tegoroczny temat przewodni konferencji zainspirował Uczestników do wielu ciekawych wystąpień i ożywionych dyskusji. Na konferencji omawiano liczne zagadnienia z zakresu ekologii zwierząt oraz szeroko pojętej ochrony środowiska i przyrody. Dyskutowano m.in. o intrygujących zachowaniach godowych zwierząt, problemach związanych z ekspozycją ptaków na metale ciężkie, wpływie środków ochrony roślin na owady, identyfikacji zaburzeń w funkcjonowaniu populacji dużych ssaków, konsekwencjach urbanizacji w odniesieniu do dzikich zwierząt, konkurencji między blisko spokrewnionymi gatunkami, czy nawet o zwierzętach jako podmiotach ochrony etycznej. Konferencja miała bardzo wysoki poziom naukowy i była ważnym forum wymiany myśli najwybitniejszych polskich zoologów. Poza pracownikami Uniwersytetu Rzeszowskiego, wzięli w nim udział przedstawiciele najważniejszych ośrodków naukowych w Polsce, tj. z Uniwersytetów:  Jagiellońskiego, Warszawskiego, Gdańskiego, Łódzkiego, Wrocławskiego, Szczecińskiego, Śląskiego, Warmińsko-Mazurskiego, Zielonogórskiego, Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu Przyrodniczo Humanistycznego w Siedlcach, Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego, Politechniki Krakowskiej, Politechniki Lubelskiej, Muzeum i Instytut Zoologii PAN, Instytutu Ochrony Przyrody PAN, Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN, Instytutu Rybactwa Śródlądowego, oraz Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Chełmie. Wśród autorów wystąpień i posterów znaleźli się także naukowcy z Portugalii, Estonii, Rosji i Wietnamu.

Na zakończenie Prezes Polskiego Towarzystwa Zoologów, prof. Jarosław Wiącek podziękował organizatorom za bardzo sprawną organizację konferencji i mimo trudności wynikających z sytuacji epidemicznej, konferencja okazała się wielkim sukcesem Uniwersytetu Rzeszowskiego, a także Instytutu Nauk Rolniczych, Ochrony i Kształtowania Środowiska.

strona konferencji.jpg [265.33 KB]

Tytuły prezentacji i posterów zaprezentowanych przez pracowników, doktorantów oraz nowo wypromowanych magistrów Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska:

  • Geomorfologiczne efekty oddziaływania zwierząt na koryta potoków górskich – dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła
  • Okrzemki i pingwiny – czyli o trudnych związkach w antarktycznym świecie – dr Natalia Kochman-Kędziora, dr hab. Teresa Noga, prof. UR, prof. dr hab. Maria Olech
  • Okoń Perca fluviatilis w zlewni górnego Sanu – analiza warunków siedliskowych– mgr Klaudia Bednarz, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, dr hab. Aneta Bylak prof. UR
  • Makrozoobentos zurbanizowanego potoku podgórskiego: studium przypadku – mgr Elżbieta Hałoń, dr hab. Aneta Bylak prof. UR, dr Bernadetta Ortyl, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła
  • Odbudowa fauny ryb w potoku górskim poddanym zabiegom renaturyzacyjnym”­mgr Joanna Szmuc, dr hab. Aneta Bylak prof. UR, dr Ewa Kukuła, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła

 

 


07.09.2021

Uroczyste otwarcie Ogólnopolskiej Konferencji Zoologicznej

wydarznie_facebook.jpg [52.96 KB]

Dzisiaj, punktualnie o godzinie 9:00, Jego Magnificencja Rektor Uniwersytetu Rzeszowskiego, prof. dr hab. Sylwester Czopek, otworzył Ogólnopolską Konferencję Zoologiczną pt. „Zoologia dziś: trendy, wyzwania, kierunki na przyszłość”. Organizatorami tego wydarzenia są: Zakład Ochrony Przyrody i Ekologii Krajobrazu oraz Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska, przy wsparciu Polskiego Towarzystwa Zoologów.


18.05.2021

Publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Mateusza Rybaka

obrona Mateusz Rybak.jpg [149.49 KB]


17 maja 2021 r. odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej mgr Mateusza Rybaka, którego promotorem był dr hab. Paweł Czarnota, prof. UR, a promotorem pomocniczym była dr hab. Teresa Noga, prof. UR (Zakład Gleboznawstwa, Chemii Środowiska i Hydrologii). Praca doktorska zatytułowana „Różnorodność taksonomiczna zbiorowisk okrzemek zasiedlających wybrane gatunki drzew na terenach o różnym stopniu zurbanizowania” była zwieńczeniem wieloletnich badań, w których Mateusz Rybak (od wczoraj już dr Mateusz Rybak :-), podjął się próby określenia wpływu różnych czynników na rozwój i różnorodność gatunkową okrzemek na pniach lipy, klonu i topoli. Recenzentami rozprawy doktorskiej były dr hab. Małgorzata Bąk (Uniwersytet Szczeciński) oraz dr hab. Agata Wojtal, prof. IOP PAN (Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie). Rada Naukowa Kolegium Nauk Przyrodniczych po wysłuchaniu i przyjęciu publicznej obrony skierowała wniosek o nadanie mgr Mateuszowi Rybakowi stopnia doktora.

Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów w pracy naukowej!


12.04.2021

Kolejna wysoko punktowana publikacja naukowa

DSC06027.jpg [377.78 KB]

W ostatnim czasie w  czasopiśmie Ecological Indicators (IF=4.229; 140 pkt MEiN) ukazała się zespołowa publikacja, której współautorem z ZEiOŚ jest dr Natalia Kochman-Kędziora. Artykuł pt. „The influence of drought on diatom assemblages in a temperate climate zone: A case study from the Carpathian Mountains, Poland.” Badania prowadzone w kilku ciekach na terenie Magurskiego Parku Narodowego miały na celu określenie w jaki sposób zbiorowiska okrzemek reagują na zmiany spowodowane okresami suszy.  Wyniki wskazały, że susze mają najbardziej wyraźny wpływ na najmniejsze potoki i to w nich obserwowano największe zmiany w składzie gatunkowym. Ciekawym aspektem jest również, że susza nie wpływała na zmniejszenie różnorodności gatunkowej okrzemek, a wręcz przeciwnie, w okresie niskich stanów wód zanotowano dużo więcej gatunków. Susza miała statystycznie znaczący wpływ także na biologiczne wskaźniki stanu ekologicznego i chemizm wód badanych cieków, jednak był on na tyle niewielki, że nie zmieniał ostatecznej interpretacji oceny stanu ekologicznego. Wyniki jasno wskazują konieczność prowadzenia dalszych badania w tym aspekcie, szczególnie z uwagi na postępujące zmiany klimatyczne.

Cały artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma:

Peszek Ł., Zgrundo A., Noga T., Kochman Kędziora N., Poradowska A., Rybak M., Puchalski C., Lee J. (2021) The influence of drought on diatom assemblages in a temperate climate zone: A case study from the Carpathian Mountains, Poland. Ecological Indicators,125, 107579.


28.01.2021

KARPATY. KRAINA RYB WĘDROWNYCH –

film dokumentalny z udziałem pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska

 

film.świnka.jpg [130.29 KB]

W ramach projektu „Karpaty – kraina ryb wędrownych” zrealizowano popularno-naukowy film o występowaniu, wędrówkach tarłowych i ochronie świnki (Chondrostoma nasus L.). W części przyrodniczej filmu wystąpili prof. dr hab. Krzysztof Kukuła oraz dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, którzy opowiadali o różnorodności fauny karpackich potoków, szczególnie ryb i bezkręgowców. Zwrócono także uwagę na antropogeniczne zagrożenia ekosystemów rzek górskich, np. eksploatację żwiru z koryt potoków i zabudowę hydrotechniczną, które spowodowały zniszczenie wielu tarlisk, a w konsekwencji znacznie zmniejszyły liczną w przeszłości populację świnki.

Cały dokument można obejrzeć tutaj: Karpaty. Kraina ryb wędrownych.


13.01.2021

Wpływ zmian klimatycznych na ekosystemy leśne – rozmowa w Polskim Radiu Rzeszów 

13.01.2021.jpg [286.16 KB]

12 stycznia w audycji Świat się zmienia w Polskim Radiu Rzeszów gośćmi red. Iwony Piętak byli prof. dr hab. Krzysztof Kukuła (kierownik Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska), dr hab. Andrzej Bobiec, prof. UR (kierownik Zakładu Ochrony Przyrody i Ekologii Krajobrazu) oraz Nadleśniczy Stanisław Zagrobelny z Nadleśnictwa Oleszyce.

Tematem rozmowy były zmiany zachodzące w polskich lasach. Goście programu zwracali uwagę na różne aspekty prawidłowego funkcjonowania tych ekosystemów. Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła poruszył temat niedoborów wody w leśnych potokach, które są efektem nie tylko zmian klimatu, ale przede wszystkim działalności człowieka. Z kolei dr hab. Andrzej Bobiec, prof. UR zauważył, że na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci las, w wyniku zmian form użytkowania, zmienił się także pod względem krajobrazowym. W dalszej części dyskusji poruszone zostały tematy związane z prawidłową gospodarką leśną, możliwościami poprawienia warunków hydrologicznych czy szkodliwymi dla lasu działaniami człowieka związanymi z rekreacją.


11.01.2021

O Ochronie środowiska podczas kolejnej edycji Nocy Biologów

8.01.2021.jpg [146.25 KB]

W ostatni piątek, 8 stycznia, miała miejsce kolejna edycja Nocy Biologów, która w tym roku odbywała się on-line. Podczas wykładów prelegenci poruszali różne zagadnienia z zakresu nauk przyrodniczych. W gronie pracowników UR, kierunek Ochrona środowiska reprezentowali: prof. dr hab. Krzysztof Kukuła, dr hab. Aneta Bylak, prof. UR i dr hab. Andrzej Bobiec, prof. UR.

Wykład dr hab. Anety Bylak, prof. UR pt. „Posługiwanie się narzędziami - czy tylko człowiek to potrafi?” był niezwykłą okazją do poznania wielu ciekawostek z życia zwierząt i pokazał, że używanie narzędzi nie jest wyłącznie umiejętnością typową dla ludzi. Przechodząc przez kolejne barwne fotografie oraz kadry z fotopułapek, Prelegentka zaprezentowała jakie narzędzia oraz w jakim celu wykorzystują naczelne, słonie, delfiny, ptaki, a nawet gady, ryby i owady. Okazuje się bowiem, że drobne gałązki, wiązki sztywnych traw, kamienie, muszle, gąbki, a nawet ludzkie włosy są w świecie zwierząt powszechnie wykorzystywane nie tylko jako prymitywne narzędzia do zdobywania pokarmu, ale służą także obronie czy pielęgnacji.

Z kolei podczas wykładu zatytułowanego „Korytarze ekologiczne – jak zachować sieć połączeń w podzielonym świecie?” prof. dr hab. Krzysztof Kukuła zwrócił uwagę na kluczową rolę korytarzy ekologicznych w ochronie populacji zwierząt oraz na zagrożenia w ich funkcjonowaniu, wynikające głównie z działalności człowieka, takiej jak rozwój sieci dróg, zabudowa, czy nawet nowe formy turystyki i rekreacji. Szczególna uwaga została poświęcona rzekom i potokom – wyjątkowym korytarzom migracyjnym, których ciągłość zostaje zaburzona przez różnego typu barier poprzeczne – duże zapory, małe tamy i jeszcze mniejsze progi. Jednak nowoczesne rozwiązania techniczne (m.in. tworzenie przepławek) pozwalają na, przynajmniej częściowe, przywrócenie zaburzonej ciągłości ekologicznej.

Wykłady były doskonałą okazją do promocji kierunku Ochrona środowiska – kierunku dla pasjonatów przyrody oraz osób, którym bliska jest jej ochrona.

O Nocy Biologów można przeczytać także w relacji Polskiego Radia Rzeszów: https://www.radio.rzeszow.pl/wiadomosci/38240/noc-biologow


23.12.2020

Przedświąteczna rozmowa o karpiu w Polskim Radiu Rzeszów

23.12.2020.jpg [62.82 KB]

Wczoraj, 22 grudnia prof. dr hab. Krzysztof Kukuła gościł w przedświątecznej audycji Polskiego Radia Rzeszów. Profesor Krzysztof Kukuła opowiadał o historii karpia Cyprinus carpio L. w Polsce. Pierwsze stawy hodowlane w XII wieku założyli Cystersi, a wiele stawów z tego okresu funkcjonuje  do dziś. W Europie karpie pojawiły się nawet wcześniej niż w Polsce, a hodowano je głównie w dorzeczu Dunaju. Od XIII do XVI w. miał miejsce rozkwit polskiej „gospodarki karpiowej”. Na początku XVI w. na Zamek Królewski w Krakowie dostarczano kilkadziesiąt ton karpia. Współcześnie karp postrzegany jest jako ryba typowo wigilijna, z którą wiąże się świąteczna tradycja.


26.10.2020

Profesor Krzysztof Kukuła Przewodniczącym Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego!

26.10.2020-aktualności_600.jpg [91.29 KB]

Na pierwszym posiedzeniu Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego, które odbyło się 26 października 2020 r. dokonano wyboru Przewodniczącego Rady i jego zastępcy.

Jest nam niezmiernie miło poinformować, że funkcję Przewodniczącego przez najbliższe pięć lat będzie pełnił prof. dr hab. Krzysztof Kukuła. Zastępcą Przewodniczącego został prof. dr hab. Kazimierz Krzemień z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Panom Profesorom serdecznie gratulujemy!


06.10.2020

Powołanie Zespołu Programowego kierunku Ochrona Środowiska

Wraz z rozpoczęciem roku akademickiego zostały powołane nowe zespoły programowe na kadencję 2020-2024. Kierownikiem kierunku Ochrona Środowiska został, na kolejną kadencję, prof. dr hab. Krzysztof Kukuła. W skład zespołu zostali powołani: dr hab. Aneta Bylak, prof. UR, dr hab. Jan Buczek, prof. UR, dr Bernadetta Ortyl, dr Agata Ćwik oraz przedstawicielka studentów - Diana Surmacz.

ochrona_środowiska_2020.jpg [2.52 MB]

 


30.09.2020

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła gościem audycji „Jestem za…Jestem przeciw” w Polskim Radiu Rzeszów

30.09.2020_radio.jpg [126.62 KB]

 

W audycji Polskiego Radia Rzeszów „Jestem za…jestem przeciw”, która odbyła się 30 września 2020r., gośćmi Pani Redaktor Iwony Piętak byli prof. dr hab. Krzysztof Kukuła oraz Janusz Fic (Prezes Zarządu MPGK w Krośnie). Rozmowa poświęcona była tematyce wszechobecnego plastiku, sposobów zagospodarowania śmieci i odpadów, zasad organizacji, gromadzenia i przetwarzania śmieci. Goście programu podkreślali, że w zakresie ochrony środowiska ważne są działania systemowe, odpowiednia edukacja ekologiczna oraz prośrodowiskowa postawa każdego z nas. Profesor Krzysztof Kukuła podkreślił również szkodliwe działanie mikroplastiku, który, jak pokazują najnowsze badania,  trafiając do kolejnych ogniw łańcucha pokarmowego, stanowi duże zagrożenie także dla zdrowia człowieka.


28.09.2020

Nowy temat warsztatów dla szkół!

plakat olimpijski.jpg [110.34 KB]

 

W ofercie warsztatów i zajęć dla uczniów szkół pojawił się nowy temat realizowany przez pracowników ZEiOS - prof. dr hab. Krzysztofa Kukułę, dr hab. Anetę Bylak, prof. UR.

Zajęcia pt.  „Ekologiczne podstawy ochrony środowiska i przyrody” dotyczyć będą najnowszych i najciekawszych osiągnięć ekologii,  które są podstawą działań na rzecz ochrony przyrody i środowiska.  Tematyka wykładów koncentruje się  m.in. wokół roli gatunków kluczowych w ekosystemach, adaptacji zwierząt do środowiska i reakcji organizmów na zaburzenia środowiska.

Zajęcia trwające 90 minut dedykowane są grupom 25-osobowym.


25.09.2020

Prof. dr hab. Krzysztof Kukuła powołany przez Ministra środowiska do Rady Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego

Prof. Krzysztof Kukuła_kolor.jpg [197.11 KB]

Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2020 r. Minister Środowiska powołał Rady Naukowe Parków Narodowych. Na pięcioletnią kadencję (2020-2025) w Radzie Naukowej Bieszczadzkiego Parku Narodowego został powołany prof. dr hab. Krzysztof Kukuła.

Rada naukowa jest  organem opiniodawczo-doradczym w zakresie ochrony przyrody. Członkowie rady wybierani są spośród działających na rzecz ochrony przyrody przedstawicieli nauki, praktyki i organizacji ekologicznych oraz samorządów wojewódzkich i gminnych. Powołanie w skład Rady Naukowej to nie tylko ogromne wyróżnienie, ale i odpowiedzialna praca.

Rada Naukowa Bieszczadzkiego Parku Narodowego wielokrotnie analizowała i opiniowała zagrożenia dla przyrody Parku wynikające z przedsięwzięć podejmowanych przez park oraz instytucje zewnętrzne. Chronienie cennego i unikatowego obszaru  jakim są Bieszczady, szczególnie w kontekście inwestycji mogących znacząco wpływać na środowisko przyrodnicze stanowi jedno z priorytetowych działań Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Panu Profesorowi serdecznie gratulujemy nominacji, tym bardziej, że będzie to jego 7 kadencja. Profesor Krzysztof Kukuła aktywnie działa w Radzie Naukowej Bieszczadzkiego PN nieprzerwanie od 1991 roku, pełniąc przez kilka kadencji funkcję wiceprzewodniczącego.

Treść zarządzania można znaleźć pod linkiem:

files/ur/import/private/110/Aktualnosci/rada-naukowa-bpn.pdf

O nominacji można przeczytać także w Gazecie Uniwersyteckiej nr 5 (114) Listopad / Grudzień 2020:

files/ur/import/private/18/Gazeta-Uniwersytecka/2020/Gazeta_UR_12_2020_int.pdf

 


01.09.2020

Kolejna wysoko punktowana publikacja naukowa pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska

1.09.2020.jpg [128.19 KB]

Artykuł pt. „Geomorphological effects of animals in mountain streams: Impact and role” podsumowuje wieloaspektowy wpływ zwierząt związanych ze środowiskiem wodnym, jak i typowo lądowych, na geomorfologię koryt potoków górskich. Behawior poszczególnych grup zwierząt oraz ekologiczne uwarunkowania ich występowania, mogą prowadzić do różnego typu modyfikacji środowiska. Wpływ większych zwierząt, np. bobrów budujących tamy, czy żubrów, których stada stałymi ścieżkami przekraczają potoki, odcinkowo, znacząco zmieniają strukturę fizyczną koryt górskich cieków. Jednak również małe organizmy, tj. bezkręgowce, mogą wpływać np. na strukturę dna i brzegów strumieni. O ile wpływ pojedynczego osobnika może wydawać się niezauważalny, to w przypadku bardzo licznego występowania zwierząt, ich skumulowany wpływ na geomorfologię potoków jest znaczący. Wszystkie opisane w artykule efekty geomorfologiczne, mają także istotne znaczenie w odniesieniu do transportu materiału skalnego i zachodzących w korycie procesów geochemicznych.

To druga już w tym roku publikacja pracowników naszego Zakładu w prestiżowym czasopiśmie Science of The Total Environment (IF= 6,551; 200 pkt MNiSW)

Cały artykuł dostępny jest na stronie internetowej czasopisma:

Bylak A., Kukuła K. (2020) Geomorphological effects of animals in mountain streams: Impact and role, Science of Total Environment, 749, 141283


28.08.2020

Wykład prof. dr hab. Krzysztofa Kukuły w ramach „Wakacyjnych spotkań z przyrodą” organizowanych przez

Bieszczadzki Park Narodowy

29.08.2020.jpg [186.78 KB]

W piątek 28 sierpnia prof. dr hab. Krzysztof Kukuła wygłosił w Ośrodku Edukacji Ekologicznej Bieszczadzkiego Parku Narodowego wykład pt. O rybach i nie tylko – bieszczadzkie potoki cenne jak połoniny?. Było to ostatnie spotkanie miłośników przyrody w ramach tegorocznego cyklu „Wakacyjnych spotkań z przyrodą”. Profesor Krzysztof Kukuła podczas swojej prelekcji przybliżył zebranym bogactwo przyrodnicze gatunków żyjących w potokach bieszczadzkich.

O prelekcji można przeczytać na profilu facebookowym Bieszczadzkiego Parku Narodowego: https://www.facebook.com/Bieszczadzki.P.N/


20.07.2020

Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska w grupie jednostek badawczych zauważonych przez

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

W jednej z najnowszych publikacji informacyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju wsi pt. „Potencjał polskich jednostek naukowych w zakresie działań mitygacyjnych i badań nad adaptacją do zmian klimatu w sektorze rolnym” przestawione są ośrodki badawcze, których badania wpisują się w problematykę związaną ze zmianami klimatycznymi i ochroną środowiska.

We wspomnianej publikacji zostały wymienione jedynie trzy jednostki Uniwersytetu Rzeszowskiego – w tym Zakład Ekologii i Ochrony Środowiska (dawn. Katedra Ekologii i Biologii Środowiska).

Poniżej – fragment biuletynu:

27.09.2020.jpg [180.31 KB]

 


07.07.2020

Kolejna publikacja Pracowników Zakładu Ekologii i Ochrony Środowiska wśród prestiżowych publikacji

Kolegium Nauk Przyrodniczych

 

GRAPHICAL_ABSTRACT_KK_AB_2020.jpg [195.77 KB]

W ostatnim czasie w prestiżowym czasopiśmie Science of The Total Environment (IF= 5,589; 200 pkt MNiSW) ukazała się publikacja autorstwa prof. dr hab. Krzysztofa Kukuły