O Centrum

Historia

Władze Uniwersytetu Rzeszowskiego przeznaczyły na siedzibę Centrum lokal w jednym z najpiękniejszych budynków w mieście - pozostającym wówczas w gestii uczelni tzw. Letnim Pałacyku Lubomirskich, wzniesiony na przełomie XVII i XVIII wieku według planów Tylmana z Gameren i w kilkadziesiąt lat później przebudowanym jako maison de plaisance, który jeszcze teraz zachował nieco z atmosfery i blasku czasów swej świetności.
W gmachu znajdowało się biuro i czytelnia Centrum oraz sala konferencyjna z zapleczem. Usytuowanie budowli w pięknym otoczeniu zabytkowego śródmieścia Rzeszowa, możliwość odpoczynku w ogrodzie otaczającym pałacyk, a także bliskość infrastruktury komunikacyjnej miasta, stworzyły dogodne warunki pracy dla osób korzystających z usług tej instytucji i przybywających na konferencje. Na zbiory gromadzone w Centrum przeznaczono powierzchnię magazynową obejmującą jedno piętro Biblioteki Uniwersyteckiej, spełniającej wszelkie wymogi dotyczące warunków przechowywania cennych archiwaliów.

Centrum Dokumentacji Współczesnej Sztuki Sakralnej, działające wówczas w ramach struktury organizacyjnej uczelni przy Wydziale Sztuki i związane z Pracownią Historii Sztuki działającą w ramach tegoż wydziału zostało powołane do życia uchwałą Senatu Uniwersytetu Rzeszowskiego z dnia 26 lutego 2009 roku. Powołanie Centrum było spełnieniem postulatu skierowanego do władz uczelni przez uczestników ogólnopolskiego sympozjum poświęconego rozwojowi badań nad sztuką sakralną ostatnich dwustu lat, które odbyło się w roku 2007 pod patronatem Rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego. Inicjatywa uczonych spotkała się z aprobatą ówczesnego rektora uczelni, JM prof. dra hab. Włodzimierza Bonusiaka, który przystąpił do działań umożliwiających utworzenie ośrodka. Całokształt prac organizacyjnych powierzył dr Grażynie Rybie, pracownikowi naukowo-dydaktycznemu Wydziału Sztuki UR. Działania na rzecz utworzenia jednostki zostały sfinalizowane przez  JM prof. dr hab. Stanisława Uliasza, Rektora Uniwersytetu Rzeszowskiego. W prace konieczne do powołania Centrum włączyli się z życzliwością i zaangażowaniem: prof. dr hab. Aleksander Bobko, Prorektor ds. Badań Naukowych i Współpracy z Zagranicą UR, oraz prof. dr hab. Jerzy Kierski, Dziekan Wydziału Sztuki UR. Nieocenioną pomocą i radą służyli także pracownicy poszczególnych pionów administracji uczelni, przede wszystkim mgr Janina Kut, Kwestor UR.

Patronem i wielkim  rzecznikiem rzeszowskiego Centrum jest prof. dr hab. Andrzej K. Olszewski, historyk sztuki o wielkich zasługach dla badań nad współczesną sztuką sakralną. Profesor od kilkudziesięciu lat postulował w środowiskach naukowych i kręgach historyków sztuki konieczność powołania tego typu ośrodka, a po utworzeniu go przekazał dorobek swojej pracy w zakresie dokumentacji współczesnej sztuki sakralnej na rzecz jednostki.
Działania na rzecz utworzenia Centrum Dokumentacji Współczesnej Sztuki Sakralnej przy Wydziale Sztuki UR, spotkały się także niezwykłą życzliwością, dużym wsparciem i zaangażowaniem lokalnych władz kościelnych z JE ks. Bp. Kazimierzem Górnym na czele, który jest wielkim orędownikiem i propagatorem działalności jednostki.

Cele i zadania

Centrum Dokumentacji Współczesnej Sztuki Sakralnej jest jednostką o charakterze archiwalno-informacyjnym i naukowo-badawczym, a zakresem swoich prac obejmuje sztukę sakralną XIX i XX w. Cele i zadania jednostki zostały określone szczegółowo w Regulaminie zatwierdzonym przez Rektora UR. Należy do nich między innymi: pozyskiwanie, archiwizacja i digitalizacja dokumentacji sztuki sakralnej XIX i XX w. dotyczącej twórców, poszczególnych obiektów i ich zespołów, mecenasów i inwestorów (§ 5.1), sporządzanie dokumentacji fotograficznej i kart inwentarzowych (§ 5.2), gromadzenie informacji na temat prac naukowych i artykułów prasowych odnoszących się do współczesnej sztuki sakralnej (§ 5.3), podejmowanie prac badawczych (§ 6) oraz udostępnianie posiadanych zbiorów osobom prowadzącym badania z dziedziny związanej z działalnością ośrodka (§ 5.4, § 5.5).

W ramach działań podejmowanych przez Centrum w zakresie  archiwizacji i digitalizacji dokumentacji związanej ze współczesną sztuką sakralną, powstał projekt stworzenia katalogu w wersji komputerowej bazy danych oraz tradycyjnej, które umożliwiłyby uporządkowanie informacji i zbiorów, a także ułatwiły udostępnianie informacji osobom korzystającym z usług jednostki. Katalog komputerowy umożliwiałby wyszukiwanie informacji nie tylko poprzez jedną kategorię, np.: obiekty, lecz także pozwalałby na dotarcie do nich poprzez autorów projektów, wykonawców wystroju wnętrz, pomników czy np. przez poszukiwanie w obrębie wybranego regionu kraju.

Centrum podejmuje także działania związane z organizacją konferencji naukowych poświęconych różnym aspektom badań nad sztuką sakralną ostatniego dwuwiecza (§ 7.3).

Kolejnym przedsięwzięciem związanym z organizacja spotkań naukowych jest organizacja sympozjów, których celem jest wskazanie na konieczność uzupełnienia panoramy sztuki ostatnich dwustu lat o szersze niż dotychczas ujęcie nurtu sztuki sakralnej i religijnej, tworzonej i na nowo interpretowanej przez znanych mistrzów naszych czasów.

Wyniki prac badawczych prowadzonych w ramach jednostki bądź we współpracy z nią są upowszechniane w formie monografii i wydawnictw cyklicznych objętych jej działalnością edytorską we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Rzeszowskiego (§ 7.4). W tym miejscu należy nadmienić, iż Centrum wydaje rocznik „Sacrum et Decorum”- pismo o charakterze ogólnopolskim, ukazujące się w dwu wersjach językowych i zawierające publikacje z zakresu problematyki sztuki sakralnej i religijnej wieków XIX i XX. Utworzenie tego periodyku miało na celu wypełnienie luki programowej wśród ukazujących się w Polsce czasopism z zakresu historii sztuki. „Sacrum et Decorum” jest wydawane w dwu wersjach językowych (polskiej i angielskiej) i ma charakter ponadregionalny, pozwalający na konfrontację wyników badań prowadzonych w różnych ośrodkach uniwersyteckich. Jako pismo o charakterze naukowym i popularyzatorskim stanowi odpowiednik znanych już w Europie wydawnictw prezentujących badania nad sztuką sakralną (Das Muenster, Christliche Kunstblaetter, L’Art  Sacré, Arte Cristiana).

Rada Programowa wydawnictwa obejmuje przedstawicieli różnych ośrodków naukowych - osoby będące autorytetami w dziedzinie odpowiadającej profilowi pisma. Autorzy artykułów, to także uczeni reprezentujący najważniejsze ośrodki naukowe w Polsce.

Centrum Dokumentacji Współczesnej Sztuki Sakralnej Uniwersytetu Rzeszowskiego, będąc jedyną tego typu placówką w Polsce, posiada swoje odpowiedniki działające od dawna przy ośrodkach uniwersyteckich w Niemczech, Francji czy Włoszech. Nawiązanie współpracy z tymi instytucjami oraz z pokrewnymi placówkami w Polsce pomaga w zdobyciu doświadczeń ułatwiających realizację zadań stojących przed rzeszowskim Centrum.