STRESZCZENIE
Wstęp 
Dyskektomia lędźwiowa jest najczęściej wykonywanym zabiegiem w przebiegu radikulopatii na podłożu dyskopatii. Brakuje doniesień naukowych, które pokazują skuteczność programów pooperacyjnych, które powodują wzrost sprawności funkcjonalnej. 
Cel 
Celem pracy była ocena zmiany sprawności psychofizycznej pacjentów po dyskektomii lędźwiowej w zależności od pooperacyjnego programu rehabilitacji.
Materiał i metoda badań 
Zbadano 60 osób. Zostali rozdzieleni na 2 grupy ze względu na rodzaj rehabilitacji. Badani zakwalifikowani do programu zostali losowo przydzieleni do dwóch grup: Grupa I – realizująca program rehabilitacji złożony ze standardowego postępowania fizjoterapeutycznego, fizykoterapii i ćwiczeń domowych. Grupa II – realizująca program rehabilitacji złożony ze standardowego postępowania fizjoterapeutycznego, fizykoterapii, elementów terapii manualnej oraz ćwiczeń domowych. Randomizacja zostanie wykonana za pomocą programu MATLAB (MathWorks, Inc. 2018, Massachusetts) z nakładką RARtool. Program terapii rozpoczął się od 15 doby po zabiegu operacyjnym i realizowany był przez 3 miesiące. Ćwiczenia były wykonywane dwa razy w tygodniu w warunkach ambulatoryjnych i kontynuowane samodzielnie przez pacjenta w domu. Wszyscy badani od momentu pierwszej doby do 15 doby, rozumianej jako rozpoczęcie programu, wykonywali taką samą interwencję, która jest prowadzona w warunkach szpitalnych oraz w warunkach domowych. 
WNIOSKI
•	Obie autorskie metody rehabilitacji pooperacyjnej miały pozytywny i znamienny statystycznie wpływ na poprawę parametrów psychofizycznych: 
•	bólów krzyża i rwy kulszowej;
•	jakości funkcjonowania i życia wg skali ODI i SF-36;
•	zakresu ruchomości kręgosłupa;
•	równowagi statycznej ciała.
•	Uzupełnienie rehabilitacji o terapię manualną:
•	znamiennie bardziej zredukowało bóle krzyża i rwę kulszową niż protokół rehabilitacji bez terapii manualnej;
•	znamiennie bardziej poprawiło jakość życia wg skali SF-36  i ODI, ale nie wg skali RM;
•	znamiennie bardziej poprawiło równowagę statyczną.
Implikacje praktyczne 
Techniki terapii manualnej dodane do tradycyjnego modelu usprawniania pooperacyjnego po dyskcektomii, wykazują wyższą skuteczność w obniżaniu dolegliwości bólowych, zwiększają równowagę, zmniejszają poziom niepełnosprawności oraz powodują wzrost jakości życia.
Słowa kluczowe 
Dyskektomia lędźwiowa, terapia manualna, sprawność funkcjonalna, pooperacyjna, ODI