Ta strona używa cookie. Informacje o tym w jakich celach pliki cookie są używane znajdziesz w Polityce Prywatności.
W przeglądarce internetowej możesz określić warunki przechowywania i dostępu do cookies. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.  
Zamknij

Konferencje w 2011 roku

Małgorzata Leszczyńska

Modernizacja dla spójności społeczno-ekonomicznej
– publikacja z serii „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy”
poświęcona pamięci błogosławionego Papieża Polaka – Jana Pawła II

Zeszyty naukowe z serii „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy”, ukazujące się od 2003 roku, to efekt debaty toczącej się w ramach cyklicznych konferencji pod tym samym tytułem. Poruszana w nich tematyka jest owocem cyklu dziewięciu już konferencji - organizowanych przez Katedrę Teorii Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych na Wydziale Ekonomii Uniwersytetu Rzeszowskiego (w kolejnych edycjach wspólnie z Katedrą Ekonomii Stosowanej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, pod przewodnictwem i redakcją naukową kierownika tych katedr - pana prof. dra hab. M. G. Woźniaka. Jak się okazuje, budzi ona żywe zainteresowanie, licznie w niej uczestniczących, ludzi nauki z różnych ośrodków akademickich. Stąd też wspomniane zeszyty naukowe są coraz szerzej znane i doceniane w środowisku naukowym, przyczyniając się do upowszechniania niedocenianego należycie obszaru badawczego w głównym nurcie ekonomii, a także innych nauk społeczno-ekonomicznych. Warto również nadmienić, że do tej pory ukazało się osiemnaście seryjnych publikacji tego czasopisma naukowego i zostały one włączone do wykazu czasopism Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z zakresu nauk humanistycznych i ekonomicznych (obecnie znajdują się na liście czasopism pod numerem 868) i w ostatnim czasie awansowały otrzymując 6 punktową ocenę. Podwyższenie przyznanej oceny punktowej świadczy o wysokim merytorycznym poziomie dyskusji naukowej w profilu czasopisma.

W wyniku debaty toczącej się w ramach IX Międzynarodowej Konferencji Naukowej z cyklu „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy” pod hasłem: „Modernizacja dla spójności społeczno-ekonomicznej”, która odbyła się w dniach 23-24 września 2010 r. w Rzeszowie, w 2011 roku powstał kolejny – 18 tom. Jest on jednak zeszytem szczególnym. Wydany bowiem został dla upamiętnienia wyniesienia na ołtarze Jana Pawła II przez Benedykta XVI. Z szacunku dla wielkiej mądrości najwybitniejszego Polaka Papieża – we wstępie przedstawiono wybrane jego myśli, które w szczególny sposób odnoszą się do problematyki poruszanej w publikacjach naszej książki. Omawiany tom nawiązuje bowiem do jego nauki, łączącej myśl społeczno-ekonomiczną z praktyką życia i rozwojem ludzkości.

Jako motto przyjęto słowa Jana Pawła II wygłoszone 1 stycznia 2000 roku w ramach Orędzia na Światowy Dzień Pokoju: „Ekonomia, która nie bierze pod uwagę wymiaru etycznego i nie stara się służyć dobru człowieka – każdego człowieka i całego człowieka – w istocie rzeczy nie zasługuje nawet na miano ekonomii pojmowanej jako rozumne i dobroczynne zarządzanie zasobami materialnymi” (Jan Paweł II, Orędzie na światowy Dzień Pokoju, 1 stycznia 2000). Początek roku jubileuszowego stał okazją na przypomnienie, że w rozwoju społeczno-gospodarczym najważniejszy jest człowiek … Można tu powtórzyć za Papieżem Polakiem, że istnieje potrzeba, by „nauki współczesne (…) odnalazły – każda we własnym zakresie – ów wymiar sapencjalny, polegający na poszukiwaniu ostatecznego i całościowego sensu ludzkiej egzystencji” (Jan Paweł II, Przemówienie podczas spotkania z Rektorami wyższych uczelni. Toruń 07.06.1999). Myśl przewodnia zawarta we wprowadzeniu do zeszytu, wskazuje też za Janem Pawłem II, na konieczność uwzględnienia, że postęp nauki i techniki powinien służyć życiu.

Omawiany zeszyt naukowy o numerze 18 poświęcony został pamięci Papieża Polaka także z tego względu, że w podejściu do spraw społecznych błogosławiony Jan Paweł II opierał się na dwóch filarach: szacunku dla godności człowieka oraz szeroko rozumianej solidarności. Nieustannie bowiem podkreślał szacunek - przede wszystkim - dla ludzkiej godności, bowiem jest on podstawową zasadą zdrowego postępu ekonomicznego, przemysłowego i naukowego (Jan Paweł II, Orędzie na XXIII Światowy Dzień Pokoju). Ponadto podkreślał, że „zawsze winniśmy pamiętać, że rozwój ekonomiczny kraju musi uwzględniać wielkość, godność i powołanie człowieka (...). Rozwój i postęp gospodarczy nie może dokonywać się kosztem człowieka i uszczuplania jego podstawowych wymagań. Musi to być rozwój, w którym człowiek jest podmiotem, czyli najważniejszym punktem odniesienia. Rozwój i postęp nie może dokonywać się za wszelką cenę. Nie byłby wówczas godny człowieka” (Jan Paweł II, Ełk 8.06.1999). W encyklikach społecznych zaś nieustannie przypomina o tym, że struktura ekonomiczna powinna służyć człowiekowi „...jeśli mu nie służy, traci swoje uzasadnienie etyczne” (Jan Paweł II, Centesimus annus, „Liberia Editrice Vaticana”, Rzym 1991, s. 69-70). W obronie idei solidarności zaś wskazuje konieczność napiętnowania istnienia mechanizmów ekonomicznych, finansowych i społecznych, które, chociaż są kierowane wolą ludzi, działają w sposób jakby automatyczny, umacniając stan bogactwa jednych i ubóstwa drugich (Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, www.opoka.org.pl).
Współcześnie, w szczególności w odniesieniu do Polski, idea harmonizowania efektywności ekonomicznej ze „sprawiedliwymi nierównościami społecznymi” wpisuje się w naukę społeczną Kościoła głoszoną przez Jana Pawła II. Postulat ten musi zostać uwzględniony także w kontekście konieczności odrabiania dystansu rozwojowego przez Polskę.

Omawiany zeszyt 18, mając charakter interdyscyplinarny, pozwolił zaktywizować do debaty nad fundamentalnymi problemami rozwoju, szerokie środowisko naukowe, zwłaszcza zaś pokolenie młodych pracowników nauki. Do dyskusji zainicjowanej w jego ramach, włączyli się pracownicy z różnych ośrodków naukowych w Polsce (w tym z Uniwersytetu Warszawskiego, Szkoły Głównej Handlowej, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Uniwersytetu Rzeszowskiego, Uniwersytetu Szczecińskiego, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy, Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Politechniki Rzeszowskiej, Instytutu Studiów Politycznych PAN, Collegium Mazovia Innowacyjnej Szkoły Wyższej, Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, Wyższej Szkoły Handlowej w Katowicach, Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Jarosławiu). Ponadto zespół 13 autorów (T. Bal-Woźniak, R. Bolonek, M. Cyrek, D. Firszt, P. Fraczek, Ł. Jabłoński, W. Kudełka, K. Leśniak-Moczuk, Z. Łucki, P. Młodkowski, M. Wosiek, M.G. Woźniak, J. Żyżyński) przygotował artykuły w ramach projektu badawczego „Spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja gospodarki Polski” nr 1828/B/H03/2009/36. Publikację zaś dofinansowano ze środków przyznanych na realizację ww. grantu.

Tematyka podejmowana w publikacji wpisuje się w nurt badawczy Katedry Teorii Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, który koncentruje się wokół zagadnień nierówności społecznych rozpatrywanych w kontekście wzrostu gospodarczego. Zamieszczone w niej artykuły tworzą pewien cykl tematyczny określający ten właśnie kierunek zainteresowań naukowych. Koncentrują się one wokół współczesnych zmian dokonujących się w „nowej” gospodarce oraz jej społeczno-ekonomicznych uwarunkowań. Tematyka prac badawczych autorów, umieszczona w zeszycie, jest ukierunkowana na ocenę znaczenia różnorodnych nierówności społecznych dla stabilnego, trwałego, zrównoważonego i długookresowego wzrostu gospodarczego. Artykuły poszczególnych autorów, wpisując się w w/w cykl tematyczny, są wielce udaną próbą całościowego ujęcia analizowanych zagadnień, które są rozpatrywane zarówno pod względem teoretycznym, jak i empirycznym. Ważnym elementem rozważań jest w szczególności poszukiwanie źródeł i skutków nierówności społecznych w Polsce. Zwracając uwagę na uwarunkowania wynikające z funkcjonowania „nowej gospodarki” autorzy poszukują ich nie tylko w procesach ekonomicznych, ale i społecznych, na które zwracał uwagę Jan Paweł II, co wydaje się niezwykle cenne w ich opracowaniach. W interesującym dyskursie w tym zakresie odnoszą się do poglądów wybitnych badaczy i prezentują własne oryginalne rozwiązania. Przedmiot badań autorzy ujmują wielopłaszczyznowo - w podejściu zintegrowanym, sięgając nie tylko do teorii i praktyki ekonomii, ale i socjologii, psychologii czy filozofii.

Tematyka nawiązuje do fundamentalnych kwestii epoki informacji i globalizacji, takich jak: nierówności społeczne, odrabianie przez Polskę dystansu rozwojowego względem krajów wyżej rozwiniętych czy problematyka harmonizowania efektywności ekonomicznej ze sprawiedliwością. Są to tematy zaniedbane w czasach globalizacji i liberalizacji, zarówno jeśli chodzi o kwestie teoretyczne, jak i politykę gospodarczą.

Widoczne jest zwłaszcza szerzenie nowego podejścia do procesów rozwojowych, opartego na zintegrowanym myśleniu, holizmie metodologicznym, poprzez postulowanie harmonizowania rozwoju wszystkich sfer bytu ludzkiego (ekonomicznej, społecznej, politycznej, biologicznej, technicznej, konsumpcyjnej, a także duchowej).

Intensyfikacja procesów modernizacyjnych w ramach reguł kapitalizmu globalnego i europejskiej gospodarki, jak się wydaje, nie harmonizuje jednak rozwoju wszystkich tych sfer. Wzrasta bowiem ryzyko zagrożeń technologicznych, ekologicznych, energetycznych, głodu, ubóstwa i wykluczenia, relatywizmu moralnego, rozkładu demokracji, paradoksów rozwoju kapitału ludzkiego, upadku kapitału społecznego, ryzyka utraty kontroli rynków finansowych. Tymczasem jednak ekonomia głównego nurtu nie dostarcza skutecznych rozwiązań na te zagrożenia. Modernizacja technologiczna i liberalizacja rynków jest źródłem ciągłych napięć. Ponadto globalny kryzys finansowy rodzi również pytania o kierunki szeroko rozumianej modernizacji o charakterze: ekonomicznym, politycznym, administracyjnym, technologicznym, konsumpcyjnym, instytucjonalnym oraz w zakresie kapitału ludzkiego i społecznego, podporządkowanych spójności społeczno-ekonomicznej. W obliczu powyższych dylematów i zagrożeń wyłania się pytanie o systemowe warunki harmonizowania polityki społecznej z wyzwaniami modernizacyjnymi gospodarki. W przypadku Polski harmonizowanie efektywności ekonomicznej ze sprawiedliwymi nierównościami społecznymi nie jest możliwe bez odrabiania dystansu rozwojowego poprzez wzrost konkurencyjności gospodarki krajowej, regionów, sektorów, przedsiębiorstw i modernizację sfery publicznej.

Omawiany tom 18 wpisuje się w poprzedni cykl tematyczny, poświęcony zagadnieniom modernizacji i spójności społeczno-ekonomicznej, który kontynuowany jest od numeru 16. Zagadnieniom modernizacji zostały bowiem poświęcone zeszyty nr 16 i 17, zatytułowane: „Nierówności społeczne a wzrost gospodarczy. Spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja gospodarki”. Podjęto w nich wymianę poglądów na temat barier, czynników, mechanizmów i podstaw aksjologicznych pożądanej dla zintegrowanego rozwoju modernizacji sfery publicznej (administracji państwowej i samorządowej, służby zdrowia, oświaty i edukacji, wymiaru sprawiedliwości), systemu fiskalnego i polityki społecznej, sfery technologicznej, instytucjonalnej i rynków, kapitału ludzkiego i społecznego. Mając na uwadze aplikacyjny charakter publikacji określono w niej warunki odrabiania dystansu rozwojowego przez Polskę, głównie poprzez wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, poprawę sytuacji dochodowo-majątkowej gospodarstw domowych oraz modernizację sfery publicznej, gospodarki krajowej, regionalnej i sektorowej. O ile jednak w 16 i 17 tomie skupiono się na powiązaniach w układzie: spójność społeczno-ekonomiczna a modernizacja gospodarki, o tyle w numerze 18 wyeksponowano modernizację.

Nasi partnerzy

Tweety na temat @UR_Rzeszow